Nəgahəni sözü Azərbaycan dilində sifət və zərf kimi işlənən bir sözdür. Əsas mənası "gözlənilməyən", "gözlənilməz", "naqafıl"dır. Sözün kökü farsca "نَگاه" (nəgah) – "baxış", "nəzər" felindən törəmişdir. "Nəgahəni" isə "nəgah" sözünün törəməsi olub, "birdən-birə", "ani" mənasını ifadə edir. Bu mənada hadisənin gözlənilmədən, birdən-birə baş verməsini ifadə edir.
Lüğətlərdəki qısa izahlar sözün əsas mənasını əks etdirsə də, onun istifadə dairəsi daha genişdir. "Nəgahəni" sözü həm konkret, həm də mücərrəd isimlərlə işlənə bilər. Məsələn, "nəgahəni dərd", "nəgahəni qonaq", "nəgahəni yağış" kimi ifadələr hadısənin gözlənilməzliyini vurğulayır.
Zərf kimi işləndikdə isə "nəgahəni gəldi", "nəgahəni xəbər aldı", "nəgahəni yadıma düşdü" kimi cümlələrdə hərəkətin və ya hadisənin birdən-birə, gözlənilmədən baş verməsini bildirir. Bu zaman "birdən-birə", "ani olaraq", "gözləmədən" kimi sözlərlə sinonim kimi işlənə bilər. Lakin, "birdən-birə" sözündən fərqli olaraq, "nəgahəni" sözü hadisənin sürətliliyinə deyil, daha çox gözlənilməzliyinə vurğu edir.
Misal olaraq verilən "Müəllim kəndə vaxtından əvvəl qayıtdı" cümləsi "nəgahəni" sözünün mənasını tam əks etdirmir. Bu cümlədə müəllimin qayıdışı vaxtından əvvəl olsa da, gözlənilməzliyi ifadə edilmir. Daha uyğun bir nümunə "Müəllim nəgahəni kəndə qayıtdı" olardı. Bu cümlədə müəllimin qayıdışının gözlənilməz, birdən-birə baş verdiyi vurğulanır.
Beləliklə, "nəgahəni" sözü sadəcə "gözlənilməz" deyil, hadisənin gözlənilməzliyi ilə yanaşı birdən-birə və ani baş verməsini də ifadə edən daha incə bir mənaya malikdir. Onun istifadəsi cümlənin kontekstindən asılı olaraq müxtəlif çalarlar əldə etməyə imkan verir.