izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nabud sözü Azərbaycan dilində fars mənşəli bir söz olub, əsasən köhnəlmiş sayılır. Lüğətlərdə "olmayan", "mövcud olmayan" mənalarında izah olunsa da, bu tərif tam əhatəli deyildir. Daha dəqiq və geniş bir şəkildə izah etmək üçün "nabüd" sözünün kontekstdən asılı olaraq bir neçə məna çalarını nəzərə almaq lazımdır.

Əsas mənası, lüğətlərdə də qeyd edildiyi kimi, mövcud olmaması, yox olması deməkdir. Bu mənada, "nabüd olmuş bir şəhər" və ya "nabüd olmuş bir xalq" ifadələrində olduğu kimi, tamamilə yox olmuş, izsiz-süzsüz yoxa çıxmış şeylər üçün işlədilir. Bu mənada, "məhv olmuş", "tərk edilmiş", "yox olmuş", "itirilmiş" kimi sözlərlə sinonim sayıla bilər.

Lakin "nabüd" sözü bəzən yalnız fiziki mövcudluğun yox olmasını deyil, həm də qüvvətin, əhəmiyyətin, təsirin yox olmasını bildirir. Misal üçün, "qüvvəti nabüd olmuş bir dövlət" ifadəsində "nabüd" sözü dövlətin fiziki mövcudluğunun yox olmasını deyil, daha çox onun siyasi, iqtisadi və hərbi gücünün zəifləməsini, nüfuzunun itirilməsini bildirir. Bu mənada "zəifləmiş", "tənəzzülə uğramış", "qüvvətdən düşmüş" kimi sözlər onun sinonimi ola bilər.

Sözün köhnə şeir nümunələrində işlənməsi də maraqlıdır. Verdiyiniz misal şeirdə olduğu kimi ("Qüvvətin varsa, yaşarsan məsud; Yoxsa, şəksiz, olacaqsan nabud"), "nabüd" ölüm, məhv olma, fəlakətə uğrama mənalarında da işlədilə bilər. Bu mənada daha çox emosional bir yük daşıyır və fərdin və ya bir şeyin tamamilə yox olmasını, həyatının sonunu bildirir.

Beləliklə, "nabüd" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişsə də, əsasən yox olma, itmə, məhv olma anlayışlarını əhatə edir. Həm fiziki, həm də metaforik mənalarda işlədilə bilər və əsərlərə emosional bir dərinlik qatır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz