izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mütrüb [ər. mütrib] sözü Azərbaycan dilində əsasən keçmişdə musiqinin müşayiəti ilə, xüsusilə də toylarda və bayramlarda rəqs edən gəncləri (əsasən oğlanları, bəzən isə qızları) ifadə edir. Bu mənada "mütrüb" sözü sadəcə rəqqas demək deyil, həm də rəqsinin musiqi ilə sıx bağlı olduğunu, əslində musiqinin ritminə uyğun olaraq hərəkət etdiyini vurğulayır. Mütrübün rəqsi professional səviyyədə ola bilərdi, yaxud sadəcə bayram əhval-ruhiyyəsinin təzahürü olaraq həvəskarcasına icra oluna bilərdi.

Sözün ərəb mənşəli olması onun tarixi kontekstini aydınlaşdırır. Mütrib (مُطْرِب) ərəb dilində "xoş səsli, musiqili, oxuyanı sevindirən" mənasını verir. Bu məna "mütrüb" sözünün Azərbaycan dilindəki işlənməsinə də təsir edir. Belə ki, mütrüb sadəcə rəqs edən deyil, həm də musiqiyə öz hərəkətləri ilə cavab verən, onu tamamlayan, öz hərəkətləri ilə musiqini daha da gözəlləşdirən şəxsdir.

Müasir Azərbaycan dilində "mütrüb" sözü nadir hallarda işlənir və əsasən tarixi kontekstdə, keçmiş həyat tərzinin təsvirində rast gəlinir. Məsələn, "Toyda neçə mütrüb rəqs edirdi?" kimi bir cümlədə keçmişdəki toylarda musiqi müşayiəti ilə rəqs edən insanların sayı haqqında məlumat verilir. Yaxud da "O, gənc yaşlarından bacarıqlı bir mütrüb idi" kimi bir cümlədə şəxsin rəqs bacarığına işarə edilir. Bu cümlələrdən də göründüyü kimi, "mütrüb" sözü həm konkret bir peşəni, həm də ümumi olaraq musiqili rəqsi ifadə edə bilir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "mütrüb" sözünün işlənmə sahəsi məhduddur və onun sinonimləri (məsələn, rəqqas, oynayan) daha çox işlədilir. Lakin sözün etimologiyası və tarixi konteksti onu dilin zəngin leksikasının bir hissəsi kimi qiymətləndirməyə əsas verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz