Müstəhəq (ər. مستحقّ - mustaḥiqq) sözü köhnə Azərbaycan dilində geniş işlənmiş, müasir dilin də ehtiyatında olan bir sifətdir. Əsas mənası "haqqı olan, layiq olan, haqqını qazanmış"dır. Sözün kökü olan ərəbcə "ḥaqqa" (حق) "haqq, hüquq, ədalət" mənasını verir, "mustaḥiqq" isə "haqqı olan" mənasını ifadə edir. Beləliklə, müstəhəq olan kəs, bir işə, bir şeyə və ya bir vəziyyətə haqq qazandıqdan, layiq olduğunu sübut etdikdən sonra o haqqa sahib olur.
Müasir Azərbaycan dilində "layiq", "haqlı", "səzavar" kimi sinonimləri mövcuddur, lakin "müstəhəq" sözü bu sinonimlərdən bir qədər fərqli kontekstlərə malikdir. "Layiq" sözü daha çox əxlaqi və ya sosial meyarlara əsaslanır, "haqlı" isə hüquqi və ya məntiqi əsaslara istinad edir. "Müstəhəq" isə həm əxlaqi-sosial, həm də hüquqi-məntiqi əsaslara malik olmağı bildirə bilər; bir işin nəticəsindən, əməyin bəhrəsindən əldə edilən haqqı ifadə edir. Yəni müstəhəq olmaq üçün hər hansısa bir səy, əmək, ədalətli davranış tələb olunur.
Misal üçün:
- "O, uzun illər ərzində səylə çalışdı və müstəhəq olaraq mükafata layiq görüldü." (Burada mükafat əməyin nəticəsi kimi qazanılmış haqq kimi təsvir olunur.)
- "Ədalətli hökmdar, bütün xalqın müstəhəq olduğu əmin-amanlığı təmin etdi." (Burada xalqın əmin-amanlığa haqqı olduğu vurğulanır.)
- "Əməyinin bəhrəsini görən kəs müstəhəq bir insandır." (Əmək və onun nəticəsi arasında birbaşa əlaqə qurulur.)
Beləliklə, "müstəhəq" sözü sadəcə "haqlı" olmaqdan daha çox, bir haqqı qazanmağı, layiq olmağı, əməyin bəhrəsini almağı ifadə edir. Bu sözün istifadəsi, sözün mənasının zənginliyini və ifadə etdiyi nüansları daha aydın göstərir.