Mürtəkib (ər. مرتكب) sözü köhnə Azərbaycan dilində işlənən bir sifətdir. Əsasən haram, pis və ya yaramaz bir işə qoşulan, bu cür əməllə məşğul olan şəxsi ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə "haram, pis, yaramaz işə qoşulan" kimi qısa bir izah verilsə də, sözün mənası daha geniş və dəqiq şəkildə izah edilə bilər. "Mürtəkib" sadəcə işə qoşulmanı deyil, həm də həmin işdə fəal iştirakı, hətta təşəbbüsü ifadə edir. Yəni, sadəcə işə şahid olan, və ya bilavasitə iştirak etməyən, lakin xəbəri olan birisi üçün "mürtəkib" termini uyğun gəlmir. Daha doğrusu, "mürtəkib" işin törədilməsində müəyyən dərəcədə günahkar, məsuliyyət daşıyan şəxs deməkdir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ərəb dilindən götürülmüş "ərkəbə" (ارتكب) felindən törədiyini görərik. Bu fel "bir şey etmək, bir işə qol qoymaq, əməl etmək" mənalarını verir. Beləliklə, "mürtəkib" "iş görən", "əməl edən", "törədən" kimi də başa düşülə bilər, lakin bu mənalar "mürtəkib"in mənfi kontekstdə işlənməsini nəzərə almadan natamam olardı. "Mürtəkib"in mənfi konnoatasiyası onun işlədildiyi cümlənin ümumi məzmunundan aydın olur.
Misal üçün, "O, bu cinayətin mürtəkibidir" cümləsində "mürtəkib" sözü cinayətin törədilməsində bilavasitə iştirak edən, və bunun üçün məsuliyyət daşıyan şəxsi ifadə edir. Sadəcə cinayətdən xəbər tutan, və ya cinayətkarlara kömək edən şəxs üçün isə "mürtəkib" termininin işlənməsi düzgün olmazdı. Bu halda "şahid", "şərikyar", və ya başqa uyğun sözlər istifadə edilməlidir. Əgər "Mürtəkibdirlər" deyilirsə, bu, həmkarların pis işə birgə qatılmasını, birlikdə pis əməl törətmələrini bildirir.
Müasir Azərbaycan dilində "mürtəkib" sözü nadir hallarda işlənir və ədəbiyyatda daha çox köhnə əsərlərdə rast gəlinir. Lakin sözün tarixi və etimoloji köklərini bilmək dilin zənginliyini daha dərindən anlamağa kömək edir. Müasir dilçilikdə onun yerini "cinayətkar", "günahkar", "törədən" kimi daha çox işlənən sinonimlər tutur.