Mürəbbi (ər. مربيّ - murabbi) sözü kökü etibarilə ərəb mənşəlidir və "tərbiyə edən", "böyüdən", "yetişdirən" mənalarını verir. Azərbaycan dilinə ərəb dilindən keçmişdir və tarixən, xüsusilə də feodal dövründə, varlı və nüfuzlu ailələrin övladlarının tərbiyə və təlimi ilə məşğul olan şəxsi ifadə etmək üçün işlənmişdir. Bu mənada mürəbbi sadəcə bir müəllimdən daha çox, uşağın hərtərəfli inkişafına - əxlaqi, zehni və fiziki - cavabdeh olan bir şəxs kimi qəbul edilirdi.
Müasir Azərbaycan dilində istifadə tezliyi azalsa da, mürəbbi sözü hələ də tərbiyəçi, xüsusi müəllim, hətta mentor mənalarında işlənə bilər. Lakin, keçmişdəki spesifik mənası – yüksək təbəqə ailələrinin övladlarının tərbiyəçisi – daha çox diqqət çəkir. Məsələn, "Xan oğlu xüsusi mürəbbi tərəfindən tərbiyə olunmuşdu" cümləsində mürəbbini sadəcə "müəllim" sözü ilə əvəz etmək mənası tam çatdırmaz. Çünki bu, mürəbbini uşağın təhsilindən və tərbiyəsindən məsul olan, həm də onunla sıx ünsiyyətdə olan, həyatının bir hissəsinə çevrilmiş bir şəxs kimi təqdim edir.
Sözün sinonimləri arasında "tərbiyəçi", "müəllim", "xüsusi müəllim", "mentor" kimi sözlər qeyd oluna bilər. Lakin bu sinonimlərin hər birinin özünəməxsus kontekstual xüsusiyyətləri vardır və mürəbbi sözünün ifadə etdiyi mənanı tam olaraq əvəz edə bilməzlər. Mürəbbi sözü, xüsusilə keçmişə aid kontekstlərə toxunarkən, daha zərif bir məna kölgəsi daşıyır və bu kölgəni dəqiq ifadə etmək üçün digər sinonimlərin işlədilməsi həmişə mümkün deyil.
Qısaca desək, mürəbbi sözünün mənası sadəcə "tərbiyəçi" kimi dar mənada deyil, uşağın hərtərəfli inkişafına cavabdeh olan, onunla yaxın münasibətdə olan və bir növ əlçatmaz tərbiyə standartlarını təcəssüm etdirən şəxsi ifadə edir. Bu sözün mənasının dərk edilə bilməsi üçün o dövrün ictimai-mədəni kontekstinin nəzərə alınması zəruridir.