izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Münhəsir sifəti ərəb mənşəlidir (منعصر - munḥaṣir). Klassik ədəbiyyatda və köhnə ədəbiyyat nümunələrində daha çox rast gəlinən bu söz, yalnız bir şəxsə və ya şeyə məxsus olan, ona həsr olunmuş, başqalarına aid olmayan mənasını verir. Sadəcə "birə məxsus" demək deyil, eyni zamanda bu məxsusluğun müstəsna, bənzərsiz və əvəzolunmaz xarakterini vurğulayır. Müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda işlənsə də, ədəbiyyatda və tarixi mətnlərdə onun təsirli təsvir gücü hiss olunur.

Məsələn, "münhəsir səlahiyyət" deyəndə, həmin səlahiyyətin yalnız bir şəxsə, təşkilata və ya qrupa məxsus olduğunu və heç kimin paylaşa bilməyəcəyini ifadə edirik. Başqa bir nümunə olaraq, "münhəsir əmlak" ifadəsində yalnız bir sahibə məxsus olan, bölünməz və başqalarının heç bir hüququnun olmadığı əmlak nəzərdə tutulur. "Münhəsir hüquq" ifadəsi isə oxşar mənada, müəyyən bir fəaliyyəti yerinə yetirmək və ya bir şeyi istifadə etmək hüququnun yalnız bir tərəfə məxsus olduğunu bildirir.

Verilən misalda ("Həqqa ki, həmin vücud birdir; Bir zatə vücud münhəsirdir") "münhəsir" sözü, tək və yeganə varlığın, Allahın, bənzərsiz və müstəsna olduğunu ifadə etmək üçün istifadə olunmuşdur. Bu kontekstdə, "münhəsir" sözü yalnız bir şeyə məxsus olmaqdan əlavə, həm də bənzərsizliyi, tək-tək olmasını vurğulayır.

Qısaca, "münhəsir" sözünün mənası "yalnız bir şəxsə və ya şeyə məxsus olan" kimi sadə bir tərif ilə məhdudlaşdırılmamalıdır. Onun əsl mənasını anlamaq üçün istifadə olunduğu kontekstin, tarixi və ədəbi fonunun nəzərə alınması vacibdir. Sözün köhnə və klassik ədəbiyyatda daha çox işlənməsi onun müasir dilə nisbətən daha zəngin və ifadəli məna yükü daşıdığını göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz