izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mümkünat (ər. mümkün + -at) Azərbaycan dilində işlənən bir sözdür. Əsasən "mümkün olmaq" felinin məsdər formasından törəmədir və "mümkünlük", "imkan", "qüdrət", "bacarıq", "qabiliyyət" kimi mənaları əhatə edir. Ancaq sadəcə "mümkünlük" sözünün sinonimi deyil, daha geniş bir məna kəsb edir. "Mümkünat" sözü bir şeyin baş verməsinin, gerçəkləşməsinin mümkünlüyünü, imkanını ifadə edərkən həm də həmin hadisənin gerçəkləşməsinə yönəlmiş potensialı, qüvvəni, bacarığı nəzərdə tutur.

Lüğətlərdəki "is." qeydi ismin olduğunu göstərir. "ər. mümkün + -at" hissəsi isə sözün etimologiyasını, yəni mənşəyini izah edir: ərəb dilindən "mümkün" sözündən və Azərbaycan dilinin törəmə şəkilçisi "-at"dan əmələ gəldiyini bildirir. "Mümkün" sözünün özü də "baş verməsi mümkün olan", "edilməsi mümkün olan" mənasını verir.

Misal üçün, "Onun bu işə mümkünatı yoxdur" cümləsində "mümkünat" sözü sadəcə işin gerçəkləşməsinin imkanının olmamasını deyil, həm də həmin şəxsin bu işi bacarmaq üçün lazımi bacarıq, qabiliyyət və ya qüvvəyə malik olmamasını ifadə edir. "Proqramın mümkünatı genişdir" cümləsində isə proqramın çoxlu imkanlara, geniş funksiyalara malik olması və bu funksiyaların gerçəkləşdirilməsi üçün lazım olan potensiala işarə edilir.

Qısaca, "mümkünat" sözü, "mümkünlük" sözünün sinonimi olaraq istifadə edilə bilsə də, daha çox bir şeyin gerçəkləşmə imkanını və həmin gerçəkləşməyə yönəlmiş potensialı, qabiliyyəti, qüvvəni birlikdə ifadə edir. "Mümkünat" sözü, elmi və texniki ədəbiyyatda daha az işlənsə də, gündəlik danışıq dilində kifayət qədər geniş yayılmışdır və bir çox hallarda daha ifadəli olur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz