Müqərrəb (ər. مُقَرَّب - muqorrab) sözü ərəb mənşəlidir və köhnə Azərbaycan dilində geniş işlənmişdir. İndiki dövrdə istifadə tezliyi azalsa da, ədəbiyyatda və tarixi mətnlərdə rast gəlinir. Lüğətlərdə sadəcə "məhrəm, dost, çox yaxın, səmimi yoldaş, sirdaş" kimi təriflənir, lakin mənası daha zəngin və çoxşaxəlidir.
Əslində, "müqərrəb" sözü "yaxınlaşdırılmış", "yanaşdırılmış", "əziz tutulmuş", "hörmət edilmiş" kimi mənaları da özündə ehtiva edir. Bu, sadəcə dostluq və səmimiyyət münasibətlərindən daha geniş bir konteksti əhatə edir. Sözün kökünə nəzər salsaq, "qərrəbə" (قَرَّبَ) felindən törədiyini görərik ki, bu da "yaxınlaşdırmaq", "yanaşdırmaq", "əziz tutmaq" mənalarını verir. Beləliklə, "müqərrəb" həm yaxın dost, həm də hökmdarın, əmirlərin və ya nüfuzlu şəxslərin ətrafına yaxınlaşdırılmış, etibar edilmiş, məsləhətləşdiyi, sirdaş olduğu şəxs anlamını verir.
Misal olaraq verilən cümlədə ("Sultan Mahmud Qəznəvi müqərrəblərindən birisinin boynunu öz əli ilə vurdu") "müqərrəb" sözü sultanın yaxın adamlarını, məsləhətçilərini, etibar etdiyi şəxslərini ifadə edir. Onların sultanla münasibəti sadə dostluqdan daha çox, yüksək bir etimad və yaxınlığa əsaslanır. Bu mənada "müqərrəb" sözü "məsləhətçi", "əmin-əmanətçi", "yaxın məsləhətçi" kimi tərcümə edilə bilər. Yalnız dostluq münasibəti deyil, həm də siyasi və sosial statusa aid bir mənaya malikdir.
Müasir Azərbaycan dilində "müqərrəb" sözü nadir hallarda işlənsə də, tarixi mətnləri, ədəbi əsərləri anlamaq üçün onun mənasını dəqiq bilmək vacibdir. Sözün mənasını düzgün anlamaq üçün kontekstin nəzərə alınması zəruridir. Çünki eyni söz müxtəlif kontekstlərdə fərqli çalarlar əldə edə bilər.