Müxtəlifsəsli (sifət) – Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "müxtəlif" və "səsli" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. "Müxtəlif" - fərqli, bir-birindən ayrı, eyni olmayan deməkdir. "Səsli" isə səsə malik olan, səs çıxaran, səs ilə ifadə olunan mənalarını verir. Beləliklə, "müxtəlifsəsli" sözü özündə bir-birindən fərqlənən, müxtəlif səslərə malik olma xüsusiyyətini əks etdirir.
Lüğətlərdəki qısa izah "səsləri müxtəlif olan, müxtəlif səslər ifadə edən" formasında olsa da, bu ifadə daha geniş şəkildə izah edilə bilər. Müxtəlifsəsli anlayışı əsasən fonetika sahəsində, xüsusilə də samitlərin təsnifatında işlədilir. Bu zaman, dil sistemindəki fərqli artikulyasiya xüsusiyyətlərinə malik samitlər (məsələn, patlayıcı, sürtünməli, titrəməli, yan səslər və s.) müxtəlifsəsli samitlər kimi qeyd olunur. Onlar bir-birindən həm səs çıxarma üsuluna, həm də səs çıxarma yerinə görə fərqlənirlər.
Cümlə içərisində işlənmə nümunələri:
- Azərbaycan dilinin fonem sistemində müxtəlifsəsli samitlər mühüm rol oynayır.
- Müxtəlifsəsli samitlərin düzgün tələffüzü aydın nitq üçün vacibdir.
- Fonetik təhlil zamanı müxtəlifsəsli samitlər ayrıca təhlil olunur.
- Dilin səs sisteminin zənginliyi müxtəlifsəsli samitlərin bolluğundan görünür.
Qeyd etmək lazımdır ki, "müxtəlifsəsli" sözü yalnız fonetikaya aid deyil, daha geniş mənada da istifadə oluna bilər. Məsələn, müxtəlif səslərdən ibarət bir musiqi parçası, müxtəlif səslərin qarışığı olan bir ətraf mühit üçün də istifadə oluna bilər, lakin bu istifadə daha az yayılmışdır. Əsas istifadə sahəsi fonetikadır.