izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mübhəmlik (ərəb. مُبْهَم - mübhəm) sözü qeyri-müəyyənlik, aydın olmayanlıq, anlaşılmazlıq, gizlilik, sirrlilik mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdə verilən qısa izah, sözün əhatə etdiyi geniş məna çalarlarını tam əks etdirmir. Mübhəmlik, bir şeyin mənasının, mahiyyətinin və ya məqsədinin qeyri-müəyyən və ya qaranlıq olması vəziyyətini bildirir. Bu qeyri-müəyyənlik müxtəlif səbəblərdən irəli gələ bilər: qeyri-dəqiq ifadələr, qəsdən gizlətmə, məlumat çatışmazlığı və ya qarışıq və çoxmənalı situasiyalar nəticəsində.

Mübhəmliyin dərəcəsi də müxtəlif ola bilər: bir şey tamamilə anlaşılmaz, qaranlıq ola bilər (məsələn, qədim bir əlyazmanın məzmunu) və ya yalnız qismən aydın olmayan, şübhə doğuran ola bilər (məsələn, bir siyasətçinin bəyanatı). Mübhəmlik həm obyektiv, həm də subyektiv səbəblərdən yaranır. Obyektiv mübhəmlik, məsələn, məlumatın natamamlığı, səhv və ya qeyri-dəqiq ifadə olunması ilə əlaqədardır. Subyektiv mübhəmlik isə, müşahidəçinin biliklərinin, təcrübəsinin və ya baxış bucağının məhdudluğu ilə bağlıdır. Eyni hadisə müxtəlif insanlar tərəfindən fərqli dərəcədə mübhəm qəbul edilə bilər.

Misal olaraq verilən cümlədəki "Şahın da, Həkimülmülkün də hərəkətlərində bir mübhəmlik, bir sirr vardı" ifadəsi, hər iki şəxsin niyyətlərinin və hərəkətlərinin qaranlıq, anlaşılmaz olduğunu və arxasında gizli bir məqsəd ola biləcəyini göstərir. Burada mübhəmlik, sirr və şübhə ilə birlikdə işlənir və hadisənin gizli, açıqlanmamış tərəflərinə işarə edir. Mübhəmlik yalnız ədəbi əsərlərdə deyil, həmçinin gündəlik danışıqda, elmi araşdırmalarda və siyasi proseslərdə də rast gəlinən bir anlayışdır.

Sözün mənşəyi ərəb dilindən gəlir və bir şeyin qaranlıq, aydın olmayan olduğunu ifadə edir. Mübhəmlik anlayışı fəlsəfə, ədəbiyyat, hüquq və digər sahələrdə müxtəlif mənalarda işlədilə bilər. Məsələn, hüquqda mübhəm bir qanun maddəsi mübahisələrə və qeyri-müəyyənliklərə səbəb ola bilər. Ədəbiyyatda isə mübhəmlik bədii təsir yaratmaq, oxucunun təxəyyülünü işə salmaq üçün istifadə oluna bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz