Mübarizə (ər. مُبارزة - mubāraza - "bir-birinə qarşı çıxma", "mübarizə aparma") is. İctimai həyatın bütün sahələrində qarşıdurma, toqquşma, rəqabət deməkdir. Bu termin müxtəlif səviyyələrdə, müxtəlif təbiətli qüvvələr arasındakı fəal qarşıdurmanı əhatə edir. Bir-birinə zidd olan ictimai qruplar, siyasi partiyalar, ideoloji cərəyanlar, fərqli mənafelərə malik olan şəxslər və ya qurumlar arasında baş verən, üstünlük, hakim mövqe, hakimiyyət, sərvət, nüfuz və s. uğrunda gedən kəskin, bəzən qanlı toqquşma kimi tərif edə bilərik.
Mübarizənin mahiyyəti müxtəlif amillərdən asılıdır. Məsələn, ideoloji mübarizədə əqidələr toqquşur; sinfi mübarizədə sosial qrupların mənafeləri; siyasi mübarizədə isə hakimiyyət uğrunda rəqabət ön plana çıxır. Mübarizənin formaları da çox müxtəlifdir: siyasi mübarizə, iqtisadi mübarizə, ideoloji mübarizə, hərbi mübarizə, elmi mübarizə və s. Bəzən açıq, bəzən gizli, bəzən qanunsuz, bəzən isə qanuni vasitələrlə aparılır. Elmi mübarizədə elmi həqiqətin müdafiəsi, yeni kəşflərin təsdiqi uğrunda mübahisələr aparılır. İqtisadi mübarizədə isə bazar payının genişləndirilməsi, daha yüksək mənfəət əldə edilməsi, resursların ələ keçirilməsi uğrunda rəqabət baş verir.
Mübarizə anlayışı həm də fərdi səviyyədə işlədilə bilər. Məsələn, bir insan həyatında öz məqsədlərinə çatmaq, çətinlikləri dəf etmək üçün mübarizə aparır. Bu kontekstdə mübarizə əzmkarlıq, inadkarlıq, qətiyyət kimi keyfiyyətləri özündə əks etdirir. Cümlədə istifadəsi: "O, həyatda öz yerini tutmaq üçün uzun illər mübarizə apardı.", "Ədalət uğrunda mübarizə davam edir.", "Elmi kəşflər həmişə müxtəlif elmi nəzəriyyələr arasındakı mübarizənin nəticəsidir." Göründüyü kimi, “mübarizə” sözü həm kollektiv, həm də fərdi səviyyədə istifadə oluna bilər və onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər.