Mumiyalamaq sözü, əsasən mərhumun cəsədini uzun müddət saxlamaq məqsədilə müəyyən kimyəvi maddələrlə emal etmək prosesini ifadə edir. Bu proses, tarix boyu müxtəlif mədəniyyətlərdə, xüsusilə qədim Misirdə geniş yayılmışdır. Balzamlama ilə sinonim olaraq istifadə olunsa da, mumiyalamaq daha geniş bir məna kəsb edir və prosesdə istifadə olunan spesifik maddələri və metodları əhatə edir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "mumiya" sözünün ərəb mənşəli olduğunu görərik. "Mumiya" öz növbəsində Fars dilindən gəlir və mumlanmış, qorunmuş məna daşıyır. Beləliklə, "mumiyalamaq" sözü, əslində, "mumlamaq", "qorumaq" və ya "sərtləşdirmək" kimi mənaları özündə birləşdirir. Bu prosesin məqsədi, cəsədin çürüməsinin qarşısını almaq və onu uzun müddət saxlamaqdır.
Mumiyalamaq prosesi, bədənin daxili orqanlarının çıxarılmasını, bədənin dezinfeksiya edilməsini, qurudulmasını və ya mumlanmasını, ətirlərlə və ya digər kimyəvi maddələrlə emalını əhatə edə bilər. Son mərhələdə isə bədən sarğılarla bükülür və ya qəbirə qoyulur. Qədim Misirdə mumiyalamaq dini ayinlər çərçivəsində həyata keçirilirdi və əbədi həyata inancları ilə sıx bağlı idi.
Müasir dövrdə "mumiyalamaq" sözü daha çox metaforik mənada da işlədilə bilər. Məsələn, "Tarixi faktları mumiyalamaq" ifadəsi tarixi gerçəklikləri qərəzli şəkildə təqdim etmək, onların əsl mənasını dəyişmək kimi mənaları ifadə edir. Bu mənada mumiyalamaq, gerçəkliyi gizlətmək və ya təhrif etmək deməkdir.
Qısaca olaraq, "mumiyalamaq" sözü bioloji və ya metaforik kontekstdə istifadə oluna bilən, tarixən əhəmiyyətli və müxtəlif mənaları özündə birləşdirən bir sözdür. Həm konkret bir prosesi, həm də gerçəkliyin gizlədilməsini ifadə etmək iqtidarındadır.