Moratorium [lat. moratorius – yubadan] iqtisadiyyatda müəyyən bir müddət ərzində borcun ödənilməsinin dayandırılması və ya təxirə salınması deməkdir. Bu, adətən, fövqəladə vəziyyətlər – müharibələr, iqtisadi böhranlar, təbii fəlakətlər və ya digər genişmiqyaslı krizislər zamanı hökumət tərəfindən elan edilir. Moratorium, borcalanın borcunu müəyyən bir müddət ödəməkdən azad etməklə, iqtisadi çətinliklərin aradan qaldırılmasına və maliyyə sabitliyinin bərpa olunmasına kömək etmək məqsədi daşıyır.
Moratoriumun tətbiq olunması, borcun tamamilə bağışlanması demək deyil. Əksinə, bu, borcun ödənilməsinin müvəqqəti dayandırılmasıdır. Moratorium dövrünün sonunda borc yenidən ödənilməyə başlayır, lakin ödəniş şərtləri dəyişdirilə bilər – məsələn, ödəniş müddəti uzadıla, faiz dərəcəsi azaldıla bilər. Moratoriumun tətbiq olunması ilə bağlı qaydalar və şərtlər hökumət tərəfindən müəyyən edilir və hər bir konkret vəziyyətdə fərqlənə bilər.
Moratorium termini yalnız iqtisadiyyatda deyil, digər sahələrdə də istifadə oluna bilər. Məsələn, müəllif hüququnda müəyyən əsərlərin yayılmasına qoyulan məhdudiyyət də moratorium kimi adlandırıla bilər. Bu halda, moratorium müəyyən bir müddət ərzində əsərin istifadəsinin qadağan olunması və ya məhdudlaşdırılması deməkdir. Beləliklə, moratoriumun ümumi mənası, hər hansı bir fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması və ya təxirə salınmasıdır.
Cümlədə istifadə nümunələri:
- Hökumət iqtisadi böhranı aradan qaldırmaq üçün borc moratoriumu elan etdi.
- Banklar müştərilərinə borc moratoriumu təklif etdilər.
- Müəllif əsərinin yayımına moratorium qoydu.
- Təbii fəlakətdən sonra regionda vergi moratoriumu elan edildi.