izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Milli: Sifət. Azərbaycan dilində "milli" sözü əsasən iki əsas mənada işlənir: birincisi, “zərif şəkildə zolaqlı, xətt-xətt, zol-zol” mənasında; ikincisi isə, daha geniş mənada, “bir millətin, xalqın mənsubiyyətinə, mədəniyyətinə, dilinə, tarixinə aid olan” mənasında. Birinci mənada işlənməsi daha çox köhnəlmiş üslubda, ədəbiyyat nümunələrində rast gəlinir. Bu mənada "milli" sözü parça, paltar və s. üçün zolaqlı, xəttli, naxışlı görünüşü ifadə edir. Məsələn, verilmiş nümunədəki "Milli parça" ifadəsi parçanın zolaqlı, xəttli olmasını bildirir.

İkinci mənası isə müasir Azərbaycan dilinin daha aktual və geniş yayılmış mənasıdır. Bu mənada "milli" sözü bir xalqın, millətin özünəməxsus olan xüsusiyyətlərini, mənsubiyyətini, mədəniyyətini, dilini, adət-ənənələrini, tarixini və s. ifadə edir. Məsələn, "milli mətbəx", "milli geyim", "milli musiqi", "milli rəmzlər", "milli birlik" kimi ifadələr bu mənanı əks etdirir. Bu mənada "milli" sözü "xalq", "xalqa aid", "milliyətə aid" sözləri ilə sinonim kimi işlədilə bilər.

Tarixi etimoloji baxımdan "milli" sözü fars dilindən mənşəlidir və "mil" sözündən törəmişdir. "Mil" sözü isə zolaq, xətt, ipək sapı mənalarını verir. Beləliklə, "milli" sözünün ilk mənası onun etimoloji kökünə uyğun gəlir. Lakin zamanla dilin inkişafı nəticəsində bu sözün mənası genişlənib və müasir Azərbaycan dilində ikinci, daha geniş mənada işlənməyə başlamışdır. Bu ikinci məna dərin milli şüurla bağlıdır və müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaranmasından sonra daha da geniş yayılmışdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, "milli" sözünün işlənməsinə baxımlı mədəni kontekstə görə fərqli çalarlar əlavə oluna bilər. Məsələn, "milli mənafeyə xidmət etmək" ifadəsi vətənə, xalqa bağlılıq, vətənə xeyir xahış mənası daşıyır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz