izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Milli- [lat. mille – “min”dən] Azərbaycan dilinə latın dilindən keçmiş mürəkkəb sözlərdə birinci tərkib hissəsi kimi işlənən bir morfemdir. Əsasən ölçü vahidlərini ifadə edən sözlərin tərkibində işlənir və əsas ölçü vahidinin mində bir hissəsini bildirir. Başqa sözlə, "milli" prefiksini özündə ehtiva edən sözlər, əsas ölçü vahidinin minə bölünməsi ilə əldə edilən kiçik ölçü vahidlərini göstərir.

Misal üçün, "millimetr" sözünü götürək. "Metr" uzunluq ölçü vahidi olub, "millimetr" isə metrin mində bir hissəsini, yəni 0,001 metrini ifadə edir. Bu qayda digər ölçü vahidləri üçün də etibarlıdır: milliqram (qramın mində biri), millilitr (litrin mində biri) və s. Bu sözlərdə "milli" prefiksinin əsas funksiyası ölçü vahidini kiçiltmək, daha kiçik vahidlər yaratmaqdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, "milli" prefiksinin istifadəsi yalnız ölçü vahidləri ilə məhdudlaşmır. Bəzi hallarda, məcazlı mənada, çox kiçik miqdarı və ya kiçik əhəmiyyəti olan şeylər üçün də işlənə bilər, lakin bu istifadə daha az yayılmışdır və kontekstə bağlıdır. Məsələn, "milli fərq" deyərkən, çox az, cüzi fərqdən söhbət gedir. Ancaq bu cür istifadədə əsas məna yenə də "minə bölünmə" fikrinin kiçikliyi ilə bağlı metaforik tətbiqidir.

Ümumiləşdirərək demək olar ki, "milli" prefiksinin əsas funksiyası mürəkkəb sözlərdə əsas ölçü vahidinin mində birini göstərməkdir. Onun istifadəsi, əsasən, elmi və texniki terminologiyada daha çox müşahidə olunur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz