Mırtlamaq felinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "dodaq altında danışmaq"dan daha geniş və çoxşaxəlidir. Lüğətlərdə verilən "deyinmək, söylənmək, donquldamaq" izahı, əslində bu felin semantik spektrinin yalnız bir hissəsini əhatə edir. Mırtlamaq, əsasən, alçaq səslə, aydın olmayan, anlaşılan olmayan şəkildə, gizlincə danışmaq, pıçıldamaq mənasını verir. Bu danışma üslubu, həmçinin danışanın gizlilik, qorxu, utancaq və ya məsuliyyətdən yayınmaq kimi hisslərini ifadə edə bilər.
Sözün etimologiyası dəqiq bilinməsə də, türkiyə dilləri qrupunda oxşar mənalarda işlənən sözlərlə əlaqələndirilə bilər. "Mırt" səsi özündə alçaq səs tonunu əks etdirir. Beləliklə, "mırtlamaq" həm səs tonuna, həm də danışmanın gizli, aydın olmayan xarakterinə işarə edir.
Cümlə içində istifadəsinə nümunələr:
1. "Uşaqlar bir küncdə nəsə mırtlayırdılar." - Bu cümlədə "mırtlamaq" gizlincə, pıçıldaya-pıçıldaya danışma mənasında işlənib.
2. "O, dodaqlarının arxasında nəsə mırtlayaraq məndən yayınmağa çalışdı." - Bu cümlədə "mırtlamaq", əsasən aydın olmayan şəkildə, çəkinərək danışma mənasında istifadə olunub.
3. "[Hafizə xanım:] Nə mırtlayırsan, a gədə?" - Bu nümunədə isə, "mırtlamaq" həm gizlincə danışma, həm də bu danışmanın qınaq obyekti olduğunu ifadə edir. "Gədə" kimi əlavə sözlə birlikdə tənqid və qəzəb ifadə olunur.
Yekun olaraq, "mırtlamaq" felinin mənası, yalnız "dodaq altında danışmaq"dan daha genişdir və səs tonu, danışma üslubu, danışanın emosional vəziyyəti kimi amillərlə əlaqədardır. Sözün mənasını dəqiq anlamaq üçün kontekst çox əhəmiyyətlidir.