Mərhəmətsizlik (ərəb. rəhm + fars. ətsizlik) - insanlara qarşı duyğusuzluq, rəhmətsizlik, şəfqətsizlik, qayğısızlıq, mərhəmət və şövq göstərməmək halı. Bu anlayış həm bir əməli, həm də bir xüsusiyyəti ifadə edə bilər. Əməl olaraq, başqasının əzab-əziyyətinə biganə qalma, kömək etməmə, ədalətsiz davranma kimi hərəkətləri əhatə edir. Xüsusiyyət olaraq isə, daima başqalarına qarşı soyuq, qəddar, qəlbsiz və rəhmsiz münasibət sərgiləməyi ifadə edir. Mərhəmətsizliyin səbəbləri müxtəlif ola bilər: şəxsi təcrübələr, psixoloji xüsusiyyətlər, ideoloji inanclar və s.
Mərhəmətsizliyin sinonimləri arasında rəhmsizlik, şəfqətsizlik, daşürəklilik, insafsızlıq, qəddarlıq, amansızlıq kimi sözlər yer alır. Lakin bu sözlərin hamısı mərhəmətsizliyin tam mənasını ifadə etmir. Məsələn, qəddarlıq daha çox fiziki və psixoloji təzyiq əməllərini ifadə edir, daşürəklilik isə əsasən duyğuların tam yoxluğunu vurğulayır. Mərhəmətsizlik isə həm əməl, həm də xüsusiyyət olaraq daha geniş bir anlayışı əhatə edir.
Cümlədə necə işlənməsinə nümunələr:
- Onun mərhəmətsizliyi hamını təəccübləndirdi.
- Mərhəmətsizlik insanlığa xilaf bir xüsusiyyətdir.
- Rəqiblərinə qarşı göstərdiyi mərhəmətsizlik onu qələbəyə aparmadı.
- Bu hadisəyə mərhəmətsiz yanaşması ədalətsizlik idi.
- Mərhəmətsizliyin ağır nəticələri ilə üzləşdi.
Qeyd etmək lazımdır ki, mərhəmətsizlik bir çox hallarda əxlaqi nüqteyi-nəzərdən tənqid olunur və cəmiyyət tərəfindən qınanır. Ancaq bəzi hallarda (məsələn, hərbi əməliyyatlar zamanı) mərhəmətsiz qərarlar qəbul etmək zərurəti yarana bilər. Lakin bu hallar istisna xarakterlidir və mərhəmətsizliyin ümumi mənasını dəyişmir.