Məngənə (is. [əsli yun.]) - Çilingər və digər sənətkarlar tərəfindən istifadə olunan, hər cür əşyanı möhkəm sıxmaq və sabitləmək üçün nəzərdə tutulmuş bir növ mexaniki alətdir. Adətən, iki ədəd, bir-birinə hərəkət edən və sıxışdırılan əşyanı möhkəm tutan çənədən ibarətdir. Bu çənələr, bir vida mexanizmi və ya digər hidravlik və ya pnevmatik sistem vasitəsilə hərəkətə gətirilir. Məngənənin ölçüləri və gücü müxtəlif olur, kiçik dəmirçilik işlərindən tutmuş, ağır yük maşınlarının təmirinə qədər müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunur.
Məngənə sözünün etimologiyası qədim yunan dilinə gedib çıxır və əslində "sıxmaq", "tutmaq" mənalarını ifadə edən kökdən törəyir. Bu kökdən müxtəlif dillərə keçərək məngənə kimi oxşar mənaları əks etdirən sözlər meydana gəlmişdir.
Məngənənin istifadəsi yalnız çilingərliklə məhdudlaşmır. O, müxtəlif sahələrdə, o cümlədən:
- Dəmirçilik
- Mexanika
- Avtomobil təmiri
- Taxta emalı
- Qaynaq işləri
- Hətta bəzi tibbi əməliyyatlarda (məsələn, diş həkimiyyətində) istifadə olunur.
Cümlədə nümunələr:
- Dəmirçi, ayağını məngənəyə sıxdı.
- Əşyanı daha möhkəm tutmaq üçün böyük bir məngənə lazımdır.
- Mexanik məngənəni açıb, nasaz hissəni dəyişdirdi.
- Meyvələri sıxmaq üçün xüsusi bir məngənədən istifadə etdilər. (burada məngənənin metaforik istifadəsi əks olunur)
Beləliklə, məngənə, sadəcə bir alət deyil, müxtəlif sahələrdə istifadə olunan, möhkəm tutma və sıxma funksiyasını yerinə yetirən vacib bir mexanizmdir.