Mənfəətgüdən sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir termin olaraq, əsasən qazanc, fayda, gəlir əldə etmək məqsədi ilə hərəkət edən, hər şeydən öncə öz şəxsi maraqlarını düşünən şəxsi xarakterizə edir. Bu sözün əsasında "mənfəət" və "güdən" sözləri dayanır. "Mənfəət" qazanc, fayda, gəlir mənasını verir. "Güdən" isə hərəkətverici səbəb, motiv, məqsəd kimi başa düşülür. Beləliklə, mənfəətgüdən, hərəkətlərinin arxasında qazanc, fayda, gəlir əldə etmək motivini daşıyan kəs deməkdir.
Mənfəətgüdənlik, sadəcə maddi mənfəət əldə etmək istəyi ilə məhdudlaşmır. Bu termin daha geniş bir məna kəsb edərək, şəxsin bütün hərəkətlərində öz maraqlarını önə çəkən, hər hansı bir işi yalnız özünə fayda gətirəcəyi təqdirdə yerinə yetirən, başqalarının maraqlarını ikinci plana atmağa meyilli olduğunu ifadə edir. Məsələn, bir iş adamı yalnız özünün maddi gəlirinə xidmət edən qərarlar qəbul edə bilər, dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrindən belə yalnız öz mənfəətinə yönəlmiş şəkildə istifadə edə bilər.
Dilçilik baxımından, "mənfəətgüdən" sözü, bir çox hallarda pejorativ (mənfi) konnotasiya daşıyır. Yəni bu sözü işlədərkən, adətən həmin şəxsin eqoist, özünü sevən, başqalarına qarşı laqeyd yanaşan biri olduğu ifadə edilir. Ancaq bütün hallarda mənfi məna ifadə etmir. Məsələn, "işində mənfəətgüdən olan bir insan" deyərkən, həmin insanın işində yüksək nəticələr əldə etmək üçün çalışdığını ifadə edə bilərik. Bu zaman sözün mənfi mənası zəifləyir və ya tamamilə itə bilir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- O, tamamilə mənfəətgüdən bir insandır, heç kimə kömək etməz.
- Şirkətin rəhbəri, mənfəətgüdən olsa da, ədalətli və bacarıqlı bir menecer idi.
- Hərəkətlərimdə yalnız mənfəətgüdən deyiləm, həm də ədalət və vicdan prinsiplərinə əməl edirəm.
Qeyd edək ki, "mənfəətpərəst" sözü ilə "mənfəətgüdən" sözü arasında sinonimlik olsa da, "mənfəətgüdən" sözünün daha güclü mənfi konnotasiyaya malik olduğu düşünülür. "Mənfəətpərəst" daha neytral, "mənfəətgüdən" isə daha sərt və qınayıcı bir ifadədir.