izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "məməyeyən" sözü əsasən "çox kiçik uşaq, körpə" mənasında izah olunur. Lakin, söz birləşməsi halında, xüsusilə "məməyeyəndən-pəpəyeyənə" kimi ifadədə, tamamilə fərqli, kəmiyyət göstəricisi kimi işlənir. Bu ifadədə "məməyeyən" və "pəpəyeyən" sözləri metaforik mənada işlənir və yaş fərqini, böyüklü-kiçikliyi, əhatə dairəsini ifadə etmək üçün istifadə olunur. Yəni, bu ifadə "hər kəs, hamı, böyükdən kiçiyə qədər bütün insanlar" mənasını verir.

Daha dəqiq desək, "məməyeyəndən-pəpəyeyənə" ifadəsi, yaş aralığının bütün spektrini əhatə edən, əhalinin bütün təbəqələrini, yaşlılarından gənclərinədək bütün fərdləri özünə daxil edən geniş bir qrupu ifadə edir. Bu, həm də həmin qrupda yaş fərqinin olduğu, bütün insanların təmsil olunduğu və dəqiq bir say göstərmədən geniş bir kütlədən danışıldığını bildirir. İfadədəki "məməyeyən" və "pəpəyeyən" sözləri həqiqi mənasında deyil, analoji mənada istifadə olunur, yəni, kiçik və böyük mənasını ifadə etmək üçün bu sözlərdən istifadə olunur.

Misal üçün: "Əhalidə olan bu sevinc məməyeyəndən-pəpəyeyənə kimi hamını əhatə etmişdi" cümləsində "məməyeyəndən-pəpəyeyənə kimi" ifadəsi sevincin hər yaş qrupunda olan insanlara təsir etdiyini vurğulayır. Yəni, sözün həqiqi mənası deyil, məcazi mənası üstünlük təşkil edir.

Qeyd edək ki, bu ifadənin dialektik xüsusiyyəti var və əsasən şifahi nitqdə işlədilir. Yazılı nitqdə isə daha neytral ifadələrə üstünlük verilir. Məsələn, "hər kəs", "hər yaşdan insanlar", "böyükdən kiçiyə qədər hamı" kimi ifadələr "məməyeyəndən-pəpəyeyənə kimi" ifadəsinin yazılı dil üçün ekvivalenti kimi istifadə oluna bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz