Məmə (məmə¹): İnsan və bəzi məməlilərin sinə qəfəsinin ön tərəfində, qabırğalar arasında yerləşən, süd ifraz edən vəzilərdən hər biri. Forma və ölçüsü genetik amillər, yaş, sağlamlıq vəziyyəti və hamiləlik kimi faktorlardan asılı olaraq dəyişə bilir. Funksional cəhətdən məmələr, əsasən ana südü vasitəsi ilə bala-uşağın bəslənməsində mühüm rol oynayır. Süd vəziləri yağ toxuması, bağ toxuması və süd ifraz edən alveolları ehtiva edir. Süd ifrazı hormonal nizamlama altında həyata keçirilir və hamiləlik dövründə, doğumdan sonra isə daha da artır. Məmələrin ölçüsü və formasında genetik amillərlə yanaşı, çəki dəyişikləri, hormonal balanssızlıqlar və bəzi xəstəliklər də təsir göstərə bilər.
Etimalogiyası: Sözün kökü türk dillərindən gəlir. “Məmə” sözü, əmizdirmə ilə sıx əlaqəli olan bu orqanın funksiyasını ifadə edən bir kökdən törəmişdir. Müxtəlif türk dillərində oxşar mənalı və fonetik cəhətdən yaxın sözlər müşahidə olunur.
Cümlədə işlənməsi:
- Ana körpəsini məməsindən əmizdirirdi.
- Hamiləlik dövründə qadınların məmələri böyüyür.
- Məmə xərçəngi qadınlar arasında yaygın xəstəliklərdəndir.
- Körpənin məməyə yapışması vacibdir.
- Bəzi məməlilərin məmələri bədənlərinin müxtəlif yerlərində yerləşir.
Sinonimləri: Döş, süd vəzi (elmi termin kimi daha çox istifadə olunur).
Qeyd: "Məmə" sözünün bir neçə mənası ola bilər. Məsələn, məməli heyvanlar üçün də işlədilə bilər. Lakin, bu mətn insan bədənindəki məmələri izah edir.