Məqul (ərəb mənşəli söz) sifətdir və köhnəlmiş leksik vahid kimi qeydə alınmışdır. Müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda işlənsə də, əsas mənası "ağıllı, ağılabatan, ağlauyğun" olaraq tərif olunur. Lakin bu tərif tamamilə kifayət deyil. Daha dəqiq və geniş şəkildə izah etsək, "məqul" sözü həm ağıl, məntiq və ya sağlam düşüncəyə əsaslanan bir fikri, hərəkəti, davranışı, həm də bu cür fikrə, hərəkətə, davranışa sahib olan şəxsi ifadə edir. Yəni, sadəcə "ağıllı" olmaqdan daha çox, fikrin, qərarın və ya hərəkətin məntiqi əsasının olmasını, qəbul edilə bilərliyini, obyektivliyinə yaxınlığını bildirir.
Etimoloji baxımdan "məqul" sözü ərəb dilindən gəlir və "qəbul edilən, razılaşdırıcı, əsaslandırılmış" mənalarını verir. Bu, onun "ağılla uyğun" olması ilə sıx bağlıdır. Çünki ağılla uyğun olmayan bir şey, ümumiyyətlə qəbul edilməz və əsaslandırılmamış olur.
Cümlə içərisində istifadəsinə nümunələr:
- "Onun verdiyi təklif olduqca məqul idi." (Təklif ağılla uyğun, məntiqi və qəbul edilə biləcək idi.)
- "Məqul bir insan hərəkətinin nəticələrini əvvəlcədən düşünər." (Ağıllı bir insan davranışının nəticələrini proqnozlaşdırmağı bacarır.)
- "Bu qərar, hər şey nəzərə alınaraq, olduqca məqul görünürdü." (Qərar əsaslandırılmış, məntiqi və qəbul edilə bilər görünüşlü idi.)
- "Sənin bu əsassız iddian məqul deyil!" (İddia ağılsız, məntiqdən kənar və qəbul edilməzdir.)
Göründüyü kimi, "məqul" sözü müasir dilə nisbətən köhnəlmiş olsa da, zəngin məna yükü daşıyır və kontekstdən asılı olaraq "ağıllı", "ağılabatan", "məntiqi", "qəbul edilə bilən", "əsaslandırılmış" kimi bir çox sinonimlə əvəz oluna bilər. Ancaq bu sinonimlərin hamısı "məqul" sözünün ifadə etdiyi bütün mənaları tam şəkildə əhatə etmir.