Məqtul (ər. مقتول – maqṭūl) sözü köhnə Azərbaycan dilində işlənən bir sifətdir. Əsas mənası "öldürülmüş", "qətl olunmuş" deməkdir. Sözün əsasını təşkil edən ərəb feli "qatala" (قتل) "öldürmək", "qətl etmək" mənasını verir. "Məqtul" isə bu felin "məful" (مفعول) isim-sifət halı olub, passiv məna ifadə edir. Yəni, hərəkətin obyekti, yəni öldürülən şəxsə aiddir.
Müasir Azərbaycan dilində "məqtul" sözü nadir hallarda işlənsə də, ədəbiyyatda, xüsusilə də köhnə əsərlərdə rast gəlinir. Ədəbi dilin zənginliyini göstərən bu söz, "öldürülmüş" və ya "qətl olunmuş" sözləri ilə sinonimdir, lakin onlardan bir qədər yüksək üslub səviyyəsinə malikdir və daha rəsmi kontekstlər üçün uyğundur.
Misal üçün: "Məqtulun cəsədi tapıldı" cümləsində "məqtul" sözü hadisənin daha rəsmi və ciddi şəkildə təsvirinə xidmət edir. "Öldürülmüşün cəsədi tapıldı" və ya "Qətl olunmuşun cəsədi tapıldı" cümlələri də eyni mənanı verirlər, lakin "məqtul" sözü daha ciddi və rəsmi bir atmosfer yaradır.
"Məqtul olmaq" ifadəsi isə "qətl edilmək", "qətl olunmaq", "öldürülmək" mənasını verir. Bu ifadədəki "məqtul olmaq" feli passiv quruluşdadır və fəaliyyətin obyektini (öldürülən şəxsi) ön plana çəkir. Məsələn, "Düşmən əsgəri məqtul olmaq təhlükəsi ilə üzləşdi" cümləsində "məqtul olmaq" ifadəsi öldürülmə təhlükəsini vurğulayır. Silahla öldürülmə halı spesifik olaraq vurğulananda "məqtul olmaq (silahla)" ifadəsi də istifadə oluna bilər.
Qısacası, "məqtul" sözü dəqiq və rəsmi bir dil tərzi tələb edən mətnlərdə "öldürülmüş" və "qətl olunmuş" sözlərinin daha zərif və klassik əvəzedicisi kimi istifadə oluna bilər.