Məqsəd (ər. məqsad) sözü əsasən istənilən nəticəyə, hədəfə çatmaq üçün yönəlmiş fəaliyyətin hərəkətverici qüvvəsini, əsas motivini ifadə edir. Lüğətlərdəki "əldə edilməyə, nail olmağa çalışılan, qəsd olunan şey" tərifi doğru olsa da, məqsəd anlayışının genişliyini tam əhatə etmir. Məqsəd sadəcə bir istək və ya arzu deyil, həm də bu istəyin reallaşması üçün planlaşdırılmış, həyata keçirilən fəaliyyət zəncirini özündə əks etdirir. Belə ki, məqsəd həm nəticəyə (nail olmaq istənilən şeyə), həm də bu nəticəyə aparan prosesə aid ola bilər.
Məqsəd sözünün sinonimləri arasında "məram", "niyyət", "arzu", "hədəf", "plan" və "qəsd" kimi sözlər yer alır. Lakin bunların hər biri məqsəddən səthi və ya spesifik cəhətləri ilə fərqlənir. Məsələn, "arzu" daha çox emosional bir yük daşıyır və həmişə reallaşma ehtimalı yüksək olmur, "niyyət" isə əsasən əxlaqi və mənəvi tərəfləri əhatə edir. "Qəsd" isə mənfi kontekstdə, zərərli bir məqsədi ifadə edə bilər. "Məram" isə "məqsəd"ə daha yaxındır, lakin bəzən daha geniş bir məna kəsb edir, həyat fəlsəfəsini də əhatə edə bilir.
Məqsədin cümlədə işlənməsinə bir neçə nümunə:
- Onun məqsədi universitetə daxil olmaq idi.
- Şirkətin əsas məqsədi bazar payını genişləndirməkdir.
- Həyatının əsas məqsədi xoşbəxtlik tapmaq idi, lakin bu məqsədə nail olmaq asan olmadı.
- O, öz məqsədinə çatmaq üçün çox çalışdı.
- Onun pis məqsədləri var idi.
Gördüyümüz kimi, "məqsəd" sözü müxtəlif kontekstlərdə və müxtəlif mənalı sözlərlə birlikdə istifadə oluna bilər, həm müsbət, həm də mənfi mənalar kəsb edə bilər. Əsas odur ki, "məqsəd" hərəkətin və fəaliyyətin yönəlməsini, nəticəyə çatmağa yönəlik səyi ifadə edir.