Məhkəməlik sifəti "məhkəməyə aid olan", "məhkəmə vasitəsilə həll edilməli olan" mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdəki bu tərif, sözün əsas mənasını əhatə etsə də, onun istifadə dairəsini tam olaraq əks etdirmir. Daha geniş və dəqiq bir izah üçün sözün etimologiyasına və müxtəlif kontekstlərdə istifadəsinə nəzər salmaq lazımdır.
"Məhkəməlik" sözü "məhkəmə" kökünə "-lik" şəkilçisinin artırılması ilə əmələ gəlib. "-lik" şəkilçisi isimə sifət əlavəsi verir və aidlik, mənsubiyyət və ya keyfiyyət ifadə edir. Beləliklə, "məhkəməlik" sözü, bir hadisənin, əşyanın və ya vəziyyətin məhkəmə ilə əlaqədar olduğunu, məhkəmənin müdaxiləsini tələb etdiyini və ya məhkəmə qərarı ilə həll olunmasını bildirir.
Məhkəməlik sifəti müxtəlif cümlələrdə aşağıdakı kimi işlənə bilər:
- "Məhkəməlik işlər": Məhkəmədə baxılması lazım olan, mübahisəli və ya hüquqi mübahisəyə səbəb olan işlər.
- "Məhkəməlik vəziyyət": Məhkəmə müdaxiləsi tələb edən, hüquqi cəhətdən həll edilməsi zəruri olan vəziyyət.
- "Məhkəməlik qərar": Məhkəmə tərəfindən verilmiş qərar.
- "Məhkəməlik mübahisə": Məhkəmədə həll edilməli olan mübahisə.
- "Məhkəməlik sənəd": Məhkəmə prosesində istifadə olunan, sübut kimi təqdim edilən sənəd.
Ümumiyyətlə, "məhkəməlik" sözü, bir hadisənin və ya vəziyyətin məhkəmə ilə bağlı olduğunu və məhkəmə qərarına bağlı olduğunu vurğulayır. Sözün kontekstdən asılı olaraq "hüquqi", "qanuni", "məhkəməyə aid" kimi sinonimlərlə əvəz edilməsi mümkündür, lakin hər bir sinonimin özünəməxsus nüansları vardır və "məhkəməlik" sözü bu nüansları tam olaraq əks etdirir.