Məfkurəlilik sözü, "ideyalılıq"la sinonim olsa da, ondan bir qədər fərqlənir və daha geniş məna kəsb edir. Sadəcə ideyaların olması deyil, həmin ideyaların sistematik, ardıcıl və məntiqi əsaslarla qurulmuş, müəyyən bir dünya görüşünü əks etdirən bir sistemə çevrilməsini ifadə edir.
Məfkurəlilik, fərdin və ya qrupun həyatına, düşüncə tərzinə, davranışlarına, hədəflərinə və dəyərlərinə yönəldici və hərəkətverici qüvvə kimi təsir edən bir ideya sistemidir. Bu ideyalar, siyasi, dini, fəlsəfi, sosial və ya digər sahələrdə ola bilər və həyatın müxtəlif aspektlərinə dair konkret və sistemli baxış tərzini formalaşdırır.
Məfkurəliliyin əsas xüsusiyyətlərindən biri də onun təbliğ və yayılma meylinin olmasıdır. Məfkurələr, ümumiyyətlə, özünü müəyyən bir qrupun, hərəkatın və ya cəmiyyətin inkişafına yönəltməyə çalışır və bu məqsədlə müxtəlif vasitələrdən (məsələn, təbliğat, təhsil, incəsənət) istifadə edir.
Maraqlı bir məqam odur ki, məfkurəlilik həm müsbət, həm də mənfi kontekstdə istifadə oluna bilər. Məsələn, insanlığa xidmət edən, ədalət, bərabərlik və sülh kimi dəyərlərə söykənən bir məfkurə müsbət, əksinə, ayrı-seçkilik, zorakılıq və təzyiqə əsaslanan bir məfkurə isə mənfi qiymətləndirilə bilər. Beləliklə, məfkurəliliyin mahiyyətini anlamaq üçün həmin ideya sisteminin məzmununu və onun tətbiqinin nəticələrini nəzərə almaq lazımdır.
Qısacası, məfkurəlilik, sadəcə ideyaların yığıntısı deyil, dünyaya baxış, həyat fəlsəfəsi və hərəkət planı kimi təzahür edən, sistemli və təsir gücü olan ideya sistemidir.