Məfhum (ərəbcədən) - bir şey haqqında düşüncənin, təsəvvürün, qavrayışın nəticəsində yaranmış ümumiləşdirilmiş, məntiqi cəhətdən strukturlaşdırılmış fikir və ya anlayışdır. Sadəcə bir sözlə ifadə edilən bir "məna" deyil, daha geniş və mürəkkəb bir konsepsiyadır. Bu, obyekt, hadisə və ya proses haqqında ümumiləşdirilmiş biliyin əksidir və müəyyən xüsusiyyətləri, əlamətləri, əlaqələri özündə birləşdirir.
Məfhumun əsas xüsusiyyəti onun ümumiliyidir. Yəni, konkret bir şeydən daha çox, bir sıra oxşar şeyləri əhatə edir və onların arasında ümumi olan cəhətləri ifadə edir. Məsələn, "dəyər" məfhumu pul, əşya, informasiya və ya mənəvi keyfiyyətlər kimi müxtəlif şeylərə aid ola bilər, lakin bunların hamısı müəyyən bir vacibliyə, əhəmiyyətə malik olmaqla bir-birinə bağlanır.
Elm və fəlsəfədə məfhumlar biliyin əsas vahidlərini təşkil edir. Onlar mücərrəd düşüncələrin ifadəsi olub, təcrübə əsasında formalaşır və müəyyən bir terminlə və ya termin birləşməsi ilə ifadə olunur. Məsələn, riyaziyyatda "dəyişən", "funksiya", "inteqral" kimi məfhumlar var ki, bunlar mücərrəd riyazi obyektləri və onların arasındakı əlaqələri təsvir edir. "Sinif məfhumu" isə məntiq və riyaziyyatda oxşar xüsusiyyətlərə malik obyektlərin bir qrupunu təmsil edir.
Gündəlik həyatımızda da biz daim müxtəlif məfhumlarla işləyirik. "Ədalət", "azadlıq", "sevgi" kimi məfhumlar cəmiyyətin dəyər sistemini, insan münasibətlərini əks etdirir və müxtəlif fəlsəfi və ictimai-siyasi baxışların əsasını təşkil edir. Məfhumların düzgün anlaşılması və tətbiqi aydın ünsiyyət və məhsuldar düşünmə üçün çox vacibdir.