Mehmannəvaz (fars. مهماننواز - mehman-nevaz) sözü fars dilindən gəlmiş olub, "qonaqsevən", "qonaqpərəst", "qonaqcıl" mənalarını özündə birləşdirir. Lüğətlərdə sadəcə olaraq sinonimlərlə ifadə edilən bu sözün, əslində, daha zəngin bir məna dünyası vardır.
Sadəcə qonağı evə dəvət etməkdən və ona yemək verməkdən daha çox şeyi əhatə edən mehmannəvazlıq, qonağın rahatlığının, xoş əhval-ruhiyyəsinin təmin edilməsi üçün göstərilən sincere, səmimi və hərtərəfli qayğıdan ibarətdir. Bu, qonağa öz evinizin rahatlığını, isti və mehriban bir atmosferi yaşatmaq deməkdir. Mehmannəvaz adam, qonağını diqqətinin mərkəzində saxlayır, onun ehtiyaclarını ön plana çəkir və hər cür mümkün yardımı göstərməyə çalışır.
Mehmannəvazlıq, sadəcə maddi imkanlarla ölçülə bilməyən bir keyfiyyətdir. Varlı və kasıb hər kəs mehmannəvaz ola bilər. Əsas olan səmimilik, isti qəlbdən qayğı və qonağa dəyər verməkdir. Hətta kiçik bir hədiyyə, sözlərinizin istisi, qonağın maraqlarına göstərdiyiniz diqqət belə, mehmannəvazlığın təzahürü ola bilər.
Tarixən Azərbaycan xalqı mehmansevərliyi ilə tanınmışdır. Qonaqpərəstlik mədəniyyətimizin ayrılmaz tərkib hissəsidir və mehmannəvazlıq bu mədəniyyətin ən gözəl təcəssümüdür. Bu keyfiyyət, nəinki fərdi səviyyədə, həmçinin milli şüurda da əks olunmuşdur.
Beləliklə, "mehmannəvaz" sözü, sadəcə lüğətlərdə verilən mənalardan daha çox şeyi ifadə edir. O, dərin mədəni və mənəvi dəyərləri özündə cəmləşdirən, qonağa göstərilən sincere və hərtərəfli qayğı mənasını daşıyır.