Matəmzədə: Bu sözün kökü ərəb dilindən "matəm" və fars dilindən "...zədə" sözlərinin birləşməsindəndir. Əslində "matəm" kədər, yas, qəm-qüssə mənasını verir, "...zədə" isə zərər, ziyan, xəsarət, yaralanma mənasında işlənir. Beləliklə, "matəmzədə" sözü həm dərin bir kədər və qəm-qüssəni, həm də bu kədərin səbəb olduğu ziyanı, fəlakəti, itkini əks etdirir. Sadəcə "yaslı" və ya "matəmli" olmaqdan daha çox, daxili bir sarsıntı, dərin bir acı və bu acının nəticələrinin izlərini daşımaq mənasını özündə birləşdirir.
Klasik ədəbiyyatımızda geniş istifadə olunan "matəmzədə" sözü, yalnız bir insanın şəxsi kədərini deyil, həmçinin bir millətin, bir xalqın başına gələn faciələri, böyük itkiləri, fəlakətləri ifadə etmək üçün də əlverişlidir. Müharibələr, təbii fəlakətlər, böyük itkilər nəticəsində yaranmış dərin izlər, ümidsizlik, dağıntı və gələcəyə qarşı qorxu hisslərini çox dəqiq şəkildə ifadə edir. Sözün verdiyi təsir, sadəcə olaraq "fəlakətzədə" və ya "fəlakətə uğramış" ifadələrindən daha güclü və emosional olaraq daha dolğun olur.
Beləliklə, "matəmzədə" sözü, sadəcə leksik mənasından kənara çıxaraq, dərin ədəbi-məcazi bir çalar daşıyır. O, yalnız bir vəziyyəti deyil, həm də o vəziyyətin yaratdığı emosional və psixoloji təsirləri, dərin yaraları ifadə edən çox yönlü və ifadəli bir sözdür. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında da, xüsusilə tarixi və faciəvi hadisələri təsvir edərkən istifadəsinə rast gəlmək mümkündür.