Matəmxana sözü ərəb dilindəki "matəm" (kədər, yas, məhəbbət itkisi ilə bağlı kədər) və fars dilindəki "xanə" (ev, yer) sözlərindən əmələ gəlmiş bir birləşmədir. Əslində, sadəcə "yas evi" demək deyil, daha çox mənalı və rəmzi bir ifadədir.
Lüğətlərdə verilən "matəm saxlanan ev, yaslı ev" tərifi sözün əsas mənasını əks etdirir, lakin onun emosional yükünü tam olaraq əks etdirmir. Matəmxana, sadəcə fiziki bir yer deyil, həm də dərin kədər, itki və xatirələrin məkanıdır. Bu evdə, yaxınlarının vəfatı ilə bağlı kədər, yas mərasimləri, anma tədbirləri keçirilir, xatirələr canlanır, ağı-yanğı yaşanır.
Misalda verilən "Kərbəlayı Kazımın matəmxanaya dönmüş evini beşlik bir neft çırağı işıqlandırırdı" cümləsi matəmxananın atmosferini gözəl təsvir edir. Qaranlıq, kədərli bir məkan, zəif işıqlandırma ilə - bu, matəmin, üzüntünün simvoludur. Bu təsvir oxucuda dərin təəssürat yaradır və matəmxananın sadəcə bir evdən daha çox olduğunu vurğulayır.
Beləliklə, matəmxana sözü, əsasən yas mərasimlərinin keçirildiyi yeri bildirsə də, özündə dərin emosional yük, itki hissi, xatirələr və hüzün dolu bir atmosferi ehtiva edir. Bu söz, yalnız fiziki bir məkanı deyil, həm də bir hissi, bir vəziyyəti, bir duyğunu ifadə edir.