Materialbaz sözü latın dilindən "materialis" (material) və fars dilindən "...baz" (satıcı, təchizatçı) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Lüğətlərdə sadəcə "başqası haqqında düşmənçilik, qərəzkarlıq məqsədilə material verməyi özünə peşə etmiş adam; donosçu" kimi tərif olunsa da, mənası daha geniş və çoxşaxəlidir.
Materialbaz, hər hansı bir şəxs və ya qrup haqqında məlumat toplamağı, bunu sistematik şəkildə təhrif etməyi və ya kontekstindən çıxarmağı, sonrasında isə bu məlumatları düşmənçilik, qisas, şantaj və ya başqa mənfi niyyətlərlə yaymağı həyat tərzi kimi qəbul etmiş kəsə deyilir. Bu, sadəcə donosçuluqdan daha mürəkkəb bir fenomendir. Materialbazlar, məqsədlərinə çatmaq üçün müxtəlif metodlar tətbiq edə bilərlər: gizli müşahidə, saxta sübutların yaradılması, yalançı ifadələrin yayılması, şəxsi həyatın pozulması və s. Onlar məlumat toplamaq üçün mürəkkəb şəbəkələr qura, müxtəlif mənbələrdən informasiya toplaya və onu məharətlə birləşdirə bilərlər.
Materialbazın hərəkətləri ciddi hüquqi və etik nəticələrə səbəb ola bilər. Onların yaydıqları yalanlar və təhriflər insanların həyatına, reputasiyasına və karyerasına ciddi zərər vura bilər. Materialbazlıq, bir çox hallarda, qəddarlıq və intiqam hissləri ilə əlaqədardır. Belə şəxslərin əsas hədəfi, qurbanlarının həyatını məhv etmək və ya onları cəmiyyətdən təcrid etməkdir.
Müasir informasiya texnologiyaları materialbazların fəaliyyətinə geniş imkanlar yaradır. Sosial media platformaları, anonim forumlar və internetin digər vasitələri onlara məlumat yaymaq və əlaqələr qurmaq üçün əlverişli zəmin təqdim edir. Bu səbəbdən, materialbazlıqla mübarizə günümüzün aktual problemlərindən biridir və bu fenomenin mənfi təsirlərinin qarşısının alınması üçün hüquqi və sosial mexanizmlərin gücləndirilməsi vacibdir.