Manqabaşçılıq sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində sadəcə olaraq "manqabaşçısının vəzifəsi, işi; manqaya başçılıq etmə" kimi izah olunsa da, daha geniş və dəqiq bir şəkildə araşdırıldığında daha zəngin bir məna alır. Əslində, bu termin, həm sosial, həm də iqtisadi kontekstlərdə önəmli rol oynayan bir ictimai quruluşun təzahürüdür.
Tarixi kontekstdə, manqabaşçılıq, əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan kənd əhalisinin, xüsusilə də suvarma sistemlərinin idarə olunması və təşkili ilə bağlı vəzifə və işlər kompleksini əhatə edirdi. Suyun paylanması, kanalların təmizlənməsi, suvarma qaydalarının tətbiqi kimi məsələlərdə manqabaşçısının sözü keçər, o, bu sahədə qərar verən və prosesi idarə edən şəxs idi. Beləliklə, manqabaşçılıq sadəcə bir "vəzifə" yox, həm də ictimai məsuliyyət, bir növ liderlik roludur.
Lüğətdəki misalda verilən "[Məmməd kişi] qocalara Abbasın qohumbazlıq edərək öz gəlinlərini manqabaşçılığa irəli sürməsi" ifadəsi, manqabaşçılığın həm də siyasi və sosial nüfuz mənbəyi olduğunu göstərir. Abbasın öz qohumunu bu vəzifəyə gətirməyə çalışması, manqabaşçılığın cəmiyyətdəki əhəmiyyətini və bu vəzifənin nə qədər güclü bir təsiri olduğunu vurğulayır. Bu, eyni zamanda, həmin dövrün sosial quruluşunun, qohumluq əlaqələrinin ictimai həyatda oynadığı rolu da üzə çıxarır.
Ümumiləşdirərək deyə bilərik ki, manqabaşçılıq sadəcə bir iş və ya vəzifə deyil, tarixi kontekstdə ictimai-iqtisadi quruluşun, suvarma sistemlərinin təşkili və idarə olunmasının bir elementi, cəmiyyətdə nüfuz və hakimiyyət mənbəyi olaraq çıxış edən bir vəzifədir. Bu anlayışın hərtərəfli araşdırılması, tarixi və sosial kontekstləri nəzərə alaraq, daha geniş və dərin bir məna qazandırır.