Maltusçuluq – İngilis iqtisadçısı Tomas Robert Maltusun əhalinin artım sürətinin qida ehtiyatlarının artım sürətini üstələməsi ideyasına əsaslanan nəzəriyyəsidir. Bu nəzəriyyə, əhalinin geometrik silsilə ilə (1, 2, 4, 8, 16 və s.) artım göstərməsi, qida ehtiyatlarının isə arifmetik silsilə ilə (1, 2, 3, 4, 5 və s.) artması fikrinə əsaslanır. Beləliklə, Maltusun fikrincə, əgər əhalinin artımı nəzarətdə saxlanılmasa, acından ölüm, xəstəlik və müharibələr kimi amillər əhalinin sayını tənzimləyən təbii mexanizmlər kimi fəaliyyət göstərərək, əhalinin artımını məhdudlaşdıracaqdır.
Maltusçuluq nəzəriyyəsi, öz dövrünün sosial-iqtisadi şəraitini əks etdirərək, sənaye inqilabının başlanğıc mərhələsindəki yoxsulluq və aclıq problemlərinə diqqət çəkirdi. Maltus, yoxsulluğun əsas səbəbini əhalinin sürətli artımında görürdü və sosial islahatlar əvəzinə, əhalinin artımını məhdudlaşdırmağı təklif edirdi. Bu, evlilikləri ləngitmək, ailə planlaşdırmasına riayət etmək və qəsdən uşaq doğmağı məhdudlaşdırmaq kimi tədbirləri əhatə edirdi. Onun fikirləri sosial darvinizmə doğru meyilli idi, zəiflərin təbii seçmə vasitəsilə aradan çıxarılmasını qaçılmaz hesab edirdi.
Maltusçuluq nəzəriyyəsi, iqtisadiyyatda və sosiologiyada böyük müzakirələrə səbəb olmuş, bir çox tənqidlərə məruz qalmışdır. Tənqidçilər, Maltusun yalnız təbii amillərə diqqət yetirməsini, sosial ədalətsizlik və qeyri-bərabər paylanmanı nəzərə almadığını qeyd edirlər. Bundan əlavə, texnoloji inkişafın qida istehsalında daha yüksək məhsuldarlığa səbəb olması, Maltusun proqnozlarının tam dəqiq olmadığını göstərir. Lakin, əhalinin artımı və məhdud resurslar arasındakı münasibət hələ də müasir iqtisadiyyat və ekologiya üçün aktual bir problem olaraq qalır və Maltusun əsərləri bu mövzuda müzakirələrin əsasını təşkil edir.
Beləliklə, Maltusçuluq sadəcə əhalinin artımının təbii məhdudiyyətləri haqqında bir nəzəriyyə deyil, həm də sosial-iqtisadi problemlərin təhlili üçün tarixi əhəmiyyət kəsb edən bir yanaşmadır. Onun fikirləri, müasir dövrdə də əhalinin artımı, resursların paylanması və davamlı inkişaf kimi vacib məsələlərin müzakirəsində öz aktuallığını saxlayır.