izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Madam bağlacı, əsasən fars mənşəli olub, Azərbaycan dilində geniş istifadə olunan bir söz birləşməsidir. "Bağlaç" kimi tərifi, nitqin müxtəlif hissələrini bir-birinə bağlamaq funksiyasını göstərir. Ancaq madamın sadəcə bağlaç kimi qəbul edilməsi onun əsl funksiyasını tam əks etdirmir.

Əslində, madam, cümləyə bir səbəb-nəticə əlaqəsi əlavə edərək, əvvəlki fikri izah edən, əsaslandıran və ya əsaslandırmağa çalışan bir vasitədir. "Çünki", "bu səbəbdən", "ona görə ki" kimi bağlaçlarla sinonim olsa da, madam daha rəsmi və biraz daha güclü bir ifadədir. Sözün özündə güzəşt mənası yoxdur, lakin madamla başlayan cümlənin əvvəlki fikirdəki qətiyyətli və ya sərt tərzdə ifadə olunmuş fikrə müəyyən bir yumşalma əlavə etdiyi hallar ola bilər.

Məsələn, "Yağış yağır, madam küçə çox palçıqdır" cümləsində "madam" bağlacı yağışın yağmasının küçənin palçıq olmasına səbəb olduğunu göstərir. Bu, sadəcə olaraq iki hadisənin ardıcıllığını deyil, aralarındakı səbəb-nəticə əlaqəsini vurğulayır. "Yağış yağır, küçə çox palçıqdır" cümləsindən fərqli olaraq, "madam"la başlayan cümlə bu əlaqəni açıq şəkildə ifadə edir. Bu baxımdan, madamın funksiyası yalnız bağlamaq deyil, həm də izah etmək, əsaslandırmaqdır.

Maraqlı bir məqam odur ki, madamın istifadəsi dilin üslubuna təsir edir. Rəsmi yazı üslubunda daha çox rast gəlinən madam, söhbət dilində "çünki", "bu səbəbdən" kimi daha sadə ifadələrlə əvəz edilə bilər. Ancaq rəsmi yazılarda, məqalələrdə, elmi əsərlərdə madamın istifadəsi mətni daha aydın, daha strukturlu və daha məntiqi edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz