Maarifpərvərlik, əsasən maarifçilik kimi başa düşülən bir anlayış olub, geniş mənada cəmiyyətin bütün sahələrində rasionallığa, elmə və tərəqqiyə söykənən dəyişiklikləri hədəfləyən bir fəlsəfi və ictimai hərəkatı ifadə edir. Bu hərəkat, insan zəkasını və təfəkkürünü inkişaf etdirməklə, cəmiyyətin bütün üzvlərinin rifahını və xoşbəxtliyini təmin etməyi qarşısına məqsəd qoyur.
Maarifpərvərliyin əsas prinsipləri arasında ədalət, bərabərlik, azadlıq, tolerantlıq və insan hüquqlarına hörmət önəmli yer tutur. Maarifpərvərlər, cəhalətin və xurafatın cəmiyyətin inkişafına mane olduğunu düşünərək, təhsilə, elmi tədqiqata və sərbəst düşüncəyə böyük əhəmiyyət verirdilər. Onlar, insanların öz taleyini müəyyən etmək üçün ağıllarından və biliklərindən istifadə etmələrini istəyirdilər.
Tarixən, maarifpərvərlik hərəkatı Avropada 18-ci əsrdə geniş yayılmış və siyasi, sosial və mədəni dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, maarifpərvərlik anlayışı zaman və məkan baxımından müxtəlif şəkildə təfsir edilmişdir. Bəzi hallarda, maarifpərvərlik idealları, elita qruplarının öz mənfəətlərinə xidmət etmək üçün istifadə edildiyi hallar da müşahidə olunmuşdur. Verilən mətn parçasında ifadə olunan “ittifaqı pozan və ittihadın bünövrəsinə rəxnə yetirən” ifadəsi də bu cür tənqidi bir baxışı əks etdirir. Bu, maarifpərvərlik adı altında həyata keçirilən bəzi siyasi və sosial fəaliyyətlərin istənilən nəticə verməməsini və hətta zərərli ola biləcəyini göstərir.
Beləliklə, maarifpərvərlik, həm müsbət, həm də mənfi nəticələrə səbəb ola bilən mürəkkəb və çoxşaxəli bir anlayışdır. Onun tarixi və ictimai təsiri günümüzə qədər davam edir və müasir cəmiyyətlərin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayır.