Lupa (fr. loupe) – əsasən kiçik əşyaların və ya detalların daha yaxından müşahidə edilməsi üçün istifadə olunan optik cihazdır. Sadəcə bir böyüdücü şüşədən ibarət olan lupalar əşyanın görüntüsünü böyüdərək, insan gözünün ayırd edə bilmədiyi detalları görməyə imkan verir. Çərçivəyə malik olması lupanın istifadəsini daha rahat edir və linzanı qoruyur. "Zərrəbin" kimi də tanınan lupa, həm elmi tədqiqatlarda, həm də gündəlik həyatda geniş tətbiq olunur. Məsələn, filatelistlər poçt markalarını, numizmatlar sikkələri, bioloqlar mikroskopik orqanizmləri, həkimlər isə tibbi müayinələr zamanı kiçik zədələri müşahidə etmək üçün lupadan istifadə edirlər. Bir sözlə, lupa kiçik ölçülü dünyanı daha yaxından kəşf etmək üçün əvəzsiz bir vasitədir.
Lupaların böyütmə qabiliyyəti, linzanın fokus məsafəsindən asılıdır. Fokus məsafəsi nə qədər qısa olarsa, lupanın böyütmə qabiliyyəti də bir o qədər yüksək olur. Lupalar müxtəlif materiallardan, əsasən şüşə və ya plastikdən hazırlanır. Müasir lupaların bir çoxunda əlavə funksiyalar, məsələn, LED işıqlandırma və ya stativ kimi aksesuarlar da ola bilər. Bunlar lupanın istifadəsini daha effektiv və rahat edir.
Mətndə verilən nümunədə ("İsa dayı lupanı Səməndərin üz-gözündə dolandırdı") lupa, Səməndərin üzünün incə detallarını, bəlkə də kiçik zədələri və ya ifadələrini yaxından müşahidə etmək üçün istifadə olunur. Bu, lupanın həm elmi, həm də gündəlik həyatda müxtəlif məqsədlər üçün istifadəsinə əyani bir nümunədir.