Lotuxana sözü Azərbaycan dilində əsasən əyyaş, pozğun və avara insanların toplaşdığı, içkili məclislərin, qeyri-etik davranışların və qanunsuz fəaliyyətlərin tez-tez baş verdiyi bir yeri ifadə edir. Bu, sadəcə içkili qonaqlıqların keçirildiyi bir yer deyil, daha çox amoral hərəkətlərin, qanunsuz əməllərin və sosial nizam-intizamın pozulmasının mərkəzi kimi qəbul edilir.
Tarixən lotuxanalar, xüsusilə də şəhər mərkəzlərində, həm yoxsulluq, həm də əxlaqsızlığın yayıldığı yerlər olub. Burada müxtəlif sosial təbəqələrdən olan insanlar – sərxoşlar, qumarbazlar, prostitutlar və cinayətkarlar – bir araya gələrək, cəmiyyətin qəbul etdiyi normalardan kənarda həyat sürərdilər. Lotuxanaların atmosferi əsasən qaranlıq, qəddar və təhlükəli olub. Burada baş verən hadisələr tez-tez gizlilik içində qalırdı və qanun tətbiq orqanları üçün nəzarət edilməsi çətin olurdu.
Verilən misalda "Avropada hansı bir şəhər var ki, orada Əbdülhəmidin hərəmxanasına oxşayan bir lotuxana olmasın?!" cümləsi lotuxananın nə dərəcədə yayılmış və geniş miqyaslı bir hadisə olduğunu vurğulamaq üçündür. Əbdülhəmidin hərəmxanası ilə müqayisə, lotuxananın qeyri-etik əlaqələrlə, gizli görüşlərlə və qadağan olunmuş həyat tərzi ilə bağlı olduğunu göstərir. Bu müqayisə həm də həmin dövrdə lotuxanaların nə dərəcədə yayılmış və ictimai nəzarətdən kənarda qalmış olduğunu vurğulayır.
Müasir dövrdə "lotuxana" termini daha çox metaforik mənada istifadə edilə bilər. Məsələn, hər hansı bir qurumda, təşkilatda və ya ictimai həyatın bir sahəsində qanunsuzluğun, korrupsiyanın və əxlaqsızlığın hökm sürdüyü bir mühit "lotuxana" kimi təsvir edilə bilər. Beləliklə, sözün mənası yalnız coğrafi bir yerlə deyil, həm də sosial və etik bir vəziyyətlə bağlıdır.