izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Loqarifm [yun. logos – nisbət və arithmos – say, rəqəm] riyaziyyatda ədədlərin dərəcəyə görə ifadə edilməsinin əsasını təşkil edən bir anlayışdır. Sadəcə, bir ədədin hansı dərəcədə vurulması nəticəsində digər bir ədədin alınmasının riyazi ifadəsidir. Başqa sözlə, loqarifm, verilmiş əsasın hansı dərəcəyə yüksəldilməsi ilə müəyyən bir ədədin əldə edildiyini göstərir.

Məsələn, 102 = 100 olduqda, 100 ədədinin 10 əsasına görə loqarifmi 2-dir. Bunu belə yazırıq: log10100 = 2. Burada 10 "əsas", 100 "antiloqarifm" (və ya sadəcə "ədəd"), 2 isə "loqarifm" adlanır. Əsasın 10 olduğu loqarifmlərə "onluq loqarifmlər" deyilir və çox vaxt əsas göstərilmədən log100 kimi yazılır. Başqa əsaslar da istifadə edilə bilər, məsələn, təbii loqarifmlərdə əsas "e" (Eyler ədədi) olur və ln ilə işarə olunur (məs., ln(x)).

Loqarifmlərin kəşfi riyaziyyatda inqilab yaratdı. Çox böyük və ya çox kiçik ədədlərlə aparılan hesablamaları xeyli asanlaşdırdı. Çünki vurma əməliyyatı loqarifmlərdə toplama, bölmə isə çıxma əməliyyatı ilə əvəz olunur. Bu da, xüsusilə, astronomiya və fizika kimi sahələrdə mürəkkəb hesablamaları sadələşdirərək elmi nailiyyətlərə yol açdı. Loqarifmik cədvəllərin yaradılması hesablama prosesini daha da sürətləndirdi.

Bu gün loqarifmlər riyaziyyatın müxtəlif sahələrində, o cümlədən, informatikada, statistikada, iqtisadiyyatda və mühəndislikdə geniş istifadə olunur. Mürəkkəb funksiyaların təhlili, diferensial tənliklərin həlli, eksponensial artım və azalma modellərinin təsviri kimi çoxlu sayda tətbiqi vardır. Loqarifmik şkalalar (məsələn, Richter şkalası, desibel şkalası) isə fiziki miqdarların çox geniş diapazonunu təsvir etmək üçün əlverişli vasitədir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz