izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Lərzan (fars. لرزان) sözü Azərbaycan dilində əsasən sifət və zərf kimi işlənir. Klassik ədəbiyyatımızda geniş yayılmış bu söz "lərzə edən", "titrəyən", "titrək" və "rəşədar" mənalarını ehtiva edir. Yəni, lərzan bir şey həm fiziki olaraq titrəyə bilər, həm də qorxu, qəzəb və ya digər güclü duyğuların təsirindən daxili bir titrəmə, narahatlıq vəziyyətində ola bilər.

Lüğətlərdəki qısa izah, sözün zəngin məna dünyasını tam əks etdirmir. "Rəşədar" sözü ilə sinonim kimi göstərilməsi, lərzanın təkcə fiziki titrəmə deyil, həm də daxili bir sarsıntı, həyəcan və ya qorxu hissi ilə müşayiət oluna biləcəyini vurğulayır. Misal üçün, “lərzan əllər”, “lərzan səs” ifadələrində fiziki titrəmə əsas olsa da, “lərzan ürək” ifadəsində daha çox daxili bir narahatlıq, qorxu və həyəcan nəzərdə tutulur.

Ədəbiyyat nümunələrində lərzan sözü tez-tez poetik təsvirlərdə, duyğuların ifadəsində istifadə olunur. Verilən misal "Nə ki vardır, həmə lərzandi qabağında sənin; Cürət etməz, ola bir k…" kimi bir parçanın möhtəşəmliyi və təsiri də məhz lərzan sözünün yaratdığı təsirli atmosferə bağlıdır. Bu misalda lərzan, qorxu və hörmət hissinin yaratdığı titrəməni ifadə edir. Padşahın qarşısında hər şeyin titrəməsi, onun qüdrətinin və nüfuzunun böyüklüyünü göstərir.

Beləliklə, lərzan sadəcə bir söz deyil, ədəbiyyatımızda güclü emosional yüklü, rəngarəng mənalar daşıyan və təsirli təsvirlər yaratmaqda mühüm rol oynayan bir ifadə vasitəsidir. Onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilsə də, əsasən titrəmə, həyəcan və qorxu hissləri ilə əlaqələndirilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz