izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ləmpə sözü Azərbaycan dilində çoxmənalı olub, əsasən iki əsas mənada işlənir. Birinci mənası, ən geniş yayılmışı, işıqlandırma cihazını, yəni elektrik lampasını, neft lampasını, qaz lampasını və s. ifadə edir. Bu mənada ləmpə, otaqları, küçələri və digər məkanları işıqlandıran əsas vasitə kimi qəbul edilir. Misal üçün, “Masa üstündəki ləmpəni yandırdım” və ya “Küçə lampaları gecə şəhəri işıqlandırır” cümlələrində sözün bu mənasından istifadə olunub. Bu, ləmpənin funksional tərəfini önə çəkir – qaranlığı aradan qaldırmaq, işıq vermək.

Ləmpənin ikinci, daha az işlənən, mənası isə memarlıqla bağlıdır və “tavan”, “səqf” mənalarını da özündə ehtiva edir. Bu mənada ləmpə, bina daxilindəki tavan hissəsini və ya səqfi ifadə edir. Burada ləmpə sözü, əsasən, köhnə, daha çox folklor mətnlərində və dialektlərdə rast gəlinir. Misal olaraq, sitatda verilən “Düz stolun üstündən, ləmpədən asılmış onluq lampa şölələnirdi” cümləsində ləmpə sözü tavan hissəsini ifadə edir. Lampa isə tavanın özündən asılıb. Bu istifadə, ləmpənin məkanın yuxarı hissəsi ilə bağlı assosiasiyasını göstərir. Sözün bu mənası, ləmpənin funksional deyil, daha çox struktur və ya memarlıq xüsusiyyətlərini vurğulayır.

Beləliklə, ləmpə sözünün mənasını təkcə “tavan” və ya “səqf” ilə məhdudlaşdırmaq düzgün deyil. Sözün kontekstə və işlənmə üsuluna görə müxtəlif mənaları ola bilər. Lüğətlərdə mənaların tam və dəqiq şəkildə verilməsi üçün, həm funksional, həm də memarlıqla əlaqəli mənaların aydın şəkildə fərqləndirilməsi vacibdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz