izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ləktə sözü Azərbaycan dilində köhnəlmiş bir sifətdir və əsasən qadınlar üçün işlədilirdi. Müasir dilin leksikasında az rast gəlinən bu söz, həyasızlığı, utancaqlıqdan məhrumluğu, əxlaqsızlığı ifadə edir. Sadəcə "həyasız" və ya "abırsız" deməkdən daha güclü bir ifadədir, həm də sözün köhnə olması ona xüsusi bir çalar verir.

Lüğətlərdəki qısa izah "həyasız, abırsız (ancaq qadınlar haqqında)" olmasına baxmayaraq, "ləktə"nin mənası daha çox mənfi bir sosial qiymətləndirməni əks etdirir. Bu sözü işlətmək, qadının davranışını ciddi şəkildə qınamaq, onu ictimai normalardan kənarda qoymaq məqsədini daşıyırdı.

Misal olaraq verilən şeir parçasında "ləktə" sözü Şərəfnisə xanım tərəfindən Gülçöhrəyə ağır bir təhqir olaraq işlədilir. Bu, sözün qüvvətini və o dövrün sosial normalarına zidd hərəkətlərə qarşı qətiyyətli münasibəti göstərir. "İtil cəhənnəmə, ləktə, əl çəkməz, qoymaz işimi tutum" misrasında "ləktə" sözü Gülçöhrənin davranışından nə qədər narazı olduğunu vurğulayır və ona ağır bir ləkə kimi yapışır.

Beləliklə, "ləktə" sözü sadəcə bir lüğət mənasından kənara çıxaraq, tarixi və sosial kontekst içərisində anlaşılan, güclü emosional yüklənmiş bir sözdür. Onun istifadəsi ədəbiyyat əsərlərində, o dövrün ictimai həyatını və qadınlara münasibəti daha yaxşı anlamaq üçün əhəmiyyətli bir vasitədir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz