izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ləb (fars. لَبّ‎ - lab) — Azərbaycan dilində klassik ədəbiyyatda geniş istifadə olunan, dodaq mənasını verən bir sözdür. Müasir Azərbaycan dilində daha az işlənsə də, klassik əsərlərin oxunması zamanı tez-tez rast gəlinir və ədəbiyyatımızın zəngin leksikasının tərkib hissəsidir. "Dodaq" sözünün daha poetik, daha ifadəli və bədii bir sinonimi sayıla bilər.

Ləb sözünün poetik təbiəti onu sadəcə anatomik bir orqan kimi deyil, həm də sevgi, həsrət, əzab və s. kimi güclü hisslərin ifadəsində vasitə kimi istifadəyə imkan verir. Məsələn, aşiq şeirlərində sevgilinin ləbləri gözəllik və arzu obyekti kimi təsvir olunur. Klassik şairlərin əsərlərində ləblərin qanayan, quruyan, titrəyən və s. halları xarakterin daxili durumunu ifadə etmək üçün işlədilir. Bu isə sözün təkcə leksik mənasından daha geniş konnotativ yük daşıdığını göstərir.

Mirzə Şəfi Vaqifin misrasında göstərildiyi kimi ("Hər zaman düşəndə ləbləri yada; Tökülür gözümdən qanlar, əfəndi!") "ləb" sözü dərin emosional təsir bağışlayır. Burada ləblər, fiziki ağrının və ya əzabın simvolu kimi deyil, daha çox daxili əzabın, kədərin və qüssənin bir təcəssümü kimi təsvir edilir. Beləliklə, sözün məna dairəsi sadə anatomik təsvirlərdən xeyli kənara çıxır.

Qısacası, "ləb" sözü, müasir Azərbaycan dilində "dodaq" sözü ilə əvəz oluna bilsə də, klassik əsərlərdə özünəməxsus bədii ifadə qüvvəsinə malik olur və əsərlərin emosional təsirini gücləndirir. Onun istifadəsi mətnə klassik ədəbiyyatın ruhunu aşılayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz