Leksikologiya [yun. lexikos – söz və logos – nəzəriyyə] dilçiliyin bir sahəsi olub, dilin lüğət tərkibini – yəni sözləri, onların mənalarını, mənşələrini, quruluşlarını, qrammatik xüsusiyyətlərini, bir-birləri ilə əlaqələrini və dilin inkişafı prosesindəki dəyişikliklərini sistemli şəkildə öyrənir. Sadəcə sözlərin siyahısını tərtib etməkdən daha çox, leksikologiya sözlərin arxasındakı mürəkkəb münasibətləri, onların kontekstə və istifadə sahəsinə görə dəyişən mənalarını araşdırır.
Leksikoloji tədqiqatlar dilin zənginliyini, inkişaf dinamikasını və mədəniyyətə təsirini aydınlaşdırır. Bu sahədə aparılan təhlillər, yeni sözlərin yaranmasını, köhnələrin istifadədən çıxmasını, sözlərin məna dəyişikliklərini, sinonim, antonim və omonim kimi münasibətləri izləyərək dilin canlı və dinamik xarakterini göstərir. Məsələn, bir sözün tarixi inkişafını izləməklə, həm sözün etimologiyasını (mənbəsini) öyrənmək, həm də cəmiyyətin tarixi və mədəni inkişafını anlamaq mümkündür.
Leksikologiyanın əsas vəzifələrindən biri də lüğətlərin tərtibidir. Lüğətlər leksikoloji tədqiqatların əsas məhsulu olaraq, dilin lüğət tərkibinin sistemli şəkildə təsvirini təqdim edir. Ancaq lüğətlərin tərtibi sadəcə sözlərin toplanması deyil, hər bir sözün mənasının dəqiq və dolğun şəkildə verilməsini, istifadə nümunələri ilə müşayiət edilməsini tələb edən mürəkkəb bir prosesdir. Müxtəlif növ lüğətlər (izahli, sinonimlər, etimoloji və s.) leksikologiyanın müxtəlif aspektlərini əks etdirir.
Beləliklə, leksikologiya sadəcə "lüğətşünaslıq" kimi qəbul edilməməlidir. O, dilin lüğət tərkibinin dərinliklərinə dalan, dilin zənginliyini və dinamikasını araşdıran, həm də dilin tarixi, mədəniyyəti və cəmiyyətlə əlaqəsini ortaya qoyan mürəkkəb və maraqlı bir dilçilik sahəsidir.