Lehməli sifəti, əsasən torpaqla, gilə və ya palçığa qarışıq olan su və ya digər mayelər üçün işlənir. Sadəcə "palçıqlı" deməkdən daha çox, lehməli sözü, mayenin tərkibindəki gil və ya palçığın miqdarının və onun sıxlığının xeyli olduğunu, mayenin bulanıq və qatı bir görünüşə malik olduğunu ifadə edir. Bu, sadəcə çirkli su deyil, daha çox özünəməxsus bir qatılaşma və yapışqanlıq təsiri yaradan torpaq hissəciklərinin varlığını bildirir.
Məsələn, "lehməli su" deyərkən, sadəcə bulanıq sudan deyil, hiss olunacaq dərəcədə gil və ya palçığa qarışıq, hətta əllə toxunduqda yapışqanlıq yarada biləcək bir sudan bəhs edilir. Bu ifadə, suyun təmizliyinə və keyfiyyətinə mənfi təsir edən, tərkibindəki torpaq hissəciklərinin miqdarının diqqətə çatdırılmasını nəzərdə tutur.
Misal olaraq verilən cümlədə ("Çöldən uzanıb gələn köhnə arxın bulanıq, lehməli suyu taxılı basaraq gölməçələnirdi") lehməli sözü, arx suyunun sadəcə bulanıq deyil, həm də gil və palçıqla o qədər qarışıq olduğunu, hətta taxılları basaraq gölməçələr əmələ gətirəcək qədər sıx və qatı olduğunu vurğulayır. Bu təsvir, suyun tərkibinin və görünüşünün dəqiq və təsvirli şəkildə oxucuya çatdırılmasına xarakterik bir misaldır.