Qülğülə (fars mənşəli) sözü klassik Azərbaycan ədəbiyyatında geniş yayılmış bir termindir. Müasir Azərbaycan dilində istifadə olunmasa da, tarixi mətnləri anlamaq üçün onun mənasını bilmək vacibdir. Sadəcə "gurultu", "çaxnaşma", "səs-küy" və ya "mərəkə" kimi tərcümə etmək qülğülənin ifadə etdiyi duyğu və atmosferi tam əks etdirmir.
Qülğülə, sadəcə səs-küydən daha çox, qəfil yaranan, qısa müddətli, lakin intensiv bir qarışıqlıq, həyəcan və ya şiddətli bir hadisənin yaratdığı səs-küylü və qarışıq atmosferi ifadə edir. Bu, təkcə eşidilən səslərin yüksəkliyi ilə deyil, həm də onların yaratdığı ümumi xaos və qarışıqlıq hissi ilə xarakterizə olunur. Nəsimi şeirindəki istifadəsi də bunu təsdiqləyir: "Afaqə düşdü qülğülə hüsnündən, ey qəmər!" – burada qəmər (Ay) gözəlliyinin yaratdığı təəccüb və heyrətlənmə hissi, sanki ətraf aləmi qarışdıraraq, qülğülə kimi bir atmosfere səbəb olur. Bu, sadəcə bir səs-küy deyil, bir hadisənin gücü və təsiri ilə əlaqəli bir atmosferdir.
Beləliklə, "qülğülə" sözünün mənasını tam anlamaq üçün onun kontekstə bağlı olduğunu nəzərə almaq lazımdır. O, təkcə fiziki səsləri deyil, həm də onların yaratdığı emosional və psixoloji təsiri əks etdirir. Bu söz klassik ədəbiyyatın zəngin leksikasının bir parçası olaraq, müasir dilə tərcümə edilməkdə çətinlik yarada bilər, çünki ona tam uyğun gələn bir təklik yoxdur.
Qısaca desək, qülğülə sadəcə səs-küy deyil, bir hadisənin gücü və təsiri ilə bağlı emosional və duyğu dolu bir atmosferdə baş verən qarışıqlıq və həyəcandır.