Qumquma (ərəb mənşəli söz) – əsasən səyahət zamanı istifadə olunan, yandan asılan kiçik bir su qabıdır. Sözün kökü olan ərəb dilindəki mənası da bu mənaya uyğundur və səfər zamanı su ehtiyacını qarşılamaq üçün nəzərdə tutulan kiçik su saxlama qabını ifadə edir. Bu, yalnız suya deyil, həm də başqa mayelərə, məsələn, süd və ya ayrana da aid ola bilər.
Qumqumanın ölçüsü və materialı dəyişkən ola bilər. Ənənəvi olaraq, dəri, ağac və ya metal kimi materiallardan hazırlanmışdır. Hazırda isə plastik və digər müasir materiallardan hazırlanmış qumqumalar da mövcuddur. Qumqumanın formasını müəyyən edən əsas amil onun asılma və daşınma rahatlığıdır. Yəni, belə bir qabın əsas xüsusiyyəti onun yüngül, praktik və rahat şəkildə daşına bilməsidir.
Qumquma, keçmişdə, xüsusilə də səhra və ya çöllük ərazilərdə səyahət edənlər üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Su ehtiyatının məhdud olduğu yerlərdə qumquma suyun daşınması üçün ən əlverişli vasitə idi. Bu səbəbdən də qumquma yalnız bir əşya olaraq deyil, həm də səyahət, səbr və müqavimət rəmzi kimi də qəbul edilə bilər. Azərbaycan ədəbiyyatında və məişətində qumquma haqqında çoxlu məlumatlar, əfsanələr və xatirələr mövcuddur.
Müasir dövrdə qumquma daha çox tarixi və etnoqrafik əhəmiyyət daşıyır. Ancaq hələ də bəzi bölgələrdə, xüsusilə də kənd yerlərində, praktik məqsədlər üçün istifadə olunur. Həmçinin, qumquma müasir dizaynerlər tərəfindən yeni forma və funksiyalar əldə edərək, dekorativ əşya kimi də istifadə olunur.