Qulbiyabanı sözü, əslində "qulyabanı" sözünün dialektal və ya fonetik dəyişikliyidir. Lüğətlərdə "qulyabanı" əsasən "çoxlu, sıx, yayılmış qul" mənasında izah olunsa da, "qulbiyabanı" ifadəsi daha güclü bir təsviri imic yaradır. Yalnız "çoxlu qul" deyil, həm də bu qulların dənizdəki dalğalar kimi sərhədsiz, nəzarətdən kənarda, qarışıq və həmişə hərəkətdə olan bir kütlə olduğunu ifadə edir.
Molla Nəsrəddinin "belə qulbiyabanı bir insanların tarixini yazmaq" ifadəsi, yalnız say baxımından çoxlu insan kütləsini deyil, daha çox idarə olunmaz, qarışıq, özbaşınalığı ilə seçilən, fərqli maraq və məqsədlərə sahib insan kütləsini təsvir edir. Bu ifadədə bir qədər tənqidi, hətta istehzalı bir ton da hiss olunur. Sanki bu insanlar bir dənizdəki qullar kimi qarışıq və nəzarətsiz bir həyat sürürlər.
Beləliklə, "qulbiyabanı" sözü sadəcə leksik mənasından daha çox ədəbi və təsviri bir ifadədir. O, müəyyən bir sosial və ictimai quruluşu, çoxluq içindəki nəzarətsizlik və qeyri-sabitliyi təsvir etmək üçün istifadə olunur. Bu ifadənin Molla Nəsrəddin tərəfindən istifadəsi də onun kəskin satirik üslubunun təzahürüdür.
Ümumiləşdirək: "Qulbiyabanı", "qulyabanı"nın daha ifadəli, təsviri və ədəbi bir formasıdır. O, çoxluğu, nəzarətsizliyi, qarışıqlığı və özbaşınalığı eyni zamanda ifadə edir. Bu söz əsərlərdə müəllifin tənqidi və ya satirik məqsədləri üçün əla vasitədir.