izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qönçədəhən: Bu söz fars mənşəli olub (گُلِ قُنچه‌دهان), klassik ədəbi dilinə aiddir və həm sifət, həm də isim kimi işlənə bilir. Əsas mənası "ağzı qönçə kimi kiçik və gözəl olan" deməkdir. Ancaq sadəcə fiziki təsvirdən daha çox, qönçədəhən sözü incəlik, zəriflik, nadir gözəllik və təmizlik çağırışları ilə doludur.

Sifət kimi istifadəsi zamanı, şairlər və yazıçıların qəhrəmanlarının, xüsusilə də qadın obrazlarının ağızlarının zərifliyini və gözəlliyini təsvir etmək üçün istifadə etdikləri bir bədii vasitədir. Qönçənin açılmamış, təravətli və cazibədar görünüşü, burada insanın ağzının incə və cəlbedici formasına bənzədilir. Bu, sadəcə fiziki bir təsvir deyil, eyni zamanda daxili gözəllik və təmizliyə işarədir.

İsim kimi istifadə edildikdə isə, "qönçədəhən" adətən gözəl və zərif bir qadın və ya qız üçün metaforik ad kimi işlənir. Bu istifadədə, söz daha çox insanın xarici görünüşünün daxili keyfiyyətləri ilə necə harmoniyada olduğunu vurğulayır. Qönçənin gizli gözəlliyi kimi, qönçədəhən insan da özünəməxsus cazibədarlıq və sirr daşıyır.

Misal olaraq verilən "Bir təbəssüm qıl xuda üçün, güli-qönçədəhan" ifadəsi, həm Allaha olan təvəkkülü, həm də qadının gözəl və zərif ağzını təsvir edərək, bədii təsvirin gücünü nümayiş etdirir. "Güli" (gül) sözü ilə birlikdə istifadə olunması, qönçədəhən obrazının gözəlliyini daha da artırır və onu təkrarolunmaz edir.

Yekun olaraq, "qönçədəhən" sözü sadə bir tərifə sığmayan, zəngin məna və çağrışları ilə dolu, klassik Azərbaycan ədəbiyyatının bədii imkanlarını əks etdirən bir söz birləşməsidir. O, fiziki təsvirin xaricində, daha dərin mənaları əks etdirir və oxucunun zəhni aləmində gözəl və zərif bir obraz canlandırır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz