Qopuz: Orta Asiya xalqlarının və qədim Azərbaycanın zəngin musiqi mədəniyyətinin ayrılmaz bir parçası olan, saza bənzəyən simli çalğı alətidir. Qopuzun sazdan fərqli olaraq, bəzi xüsusiyyətləri vardır ki, onu müstəqil bir musiqi aləti olaraq fərqləndirir. Bu fərqlər, əsasən, gövdə formasında, sim sayında və səs tembrində özünü göstərir.
Tarixi mənbələrə əsasən, qopuzun çox qədim bir tarixə malik olduğu və min illər ərzində müxtəlif xalqların mədəniyyətində mühüm rol oynadığı bilinir. Dədə Qorqud dastanlarında və digər yazılı abidələrdə qopuzun adı tez-tez keçir, bu da onun qədim Azərbaycan mədəniyyətindəki əhəmiyyətini vurğulayır. Dastanlarda qopuzun sadəcə bir musiqi aləti kimi deyil, həm də ozanların simvolu, elin tarixini, əfsanələrini və igidlik rəvayətlərini nəql edən vasitəsi kimi təsvir olunduğunu görürük. “Ozanlar ozanı Dədə Qorqud gəldi, sədəfli qopuzunu sinəsinə basıb, igidə belə...” misrası, qopuzun ozan üçün nə qədər əziz və əhəmiyyətli olduğunu göz önünə sərir.
Qopuzun müxtəlif formaları və növləri mövcuddur. Bunların arasında gövdə forması, sim sayı və ölçüləri ilə fərqlənən variantlar vardır. Hər bir variant özünəməxsus səs tembrinə malikdir və müxtəlif musiqi janrlarında istifadə olunur. Qopuzun musiqi aləti kimi dəyəri onun gözəl və ifadəli səsindən, həmçinin onunla ifa oluna bilən müxtəlif musiqi janrlarından irəli gəlir. Bu baxımdan, qopuz Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin zənginliyini və müxtəlifliyini əks etdirən dəyərli bir variddir.
Müasir dövrdə də qopuzun tarixi əhəmiyyəti və musiqi dəyəri unudulmamış, hətta bərpa və inkişaf etdirilməyə çalışılır. Bir çox musiqiçilər qopuzu ifa edir, yeni əsərlər bəstələyir və bu qədim alətin səsini müasir auditoriyaya çatdırırlar. Qopuzun gələcək nəsillər tərəfindən qorunması və inkişaf etdirilməsi Azərbaycan mədəni irsinin qorunması üçün olduqca vacibdir.